Bảo lãnh trong quan hệ vay tiền ở các Tổ chức tín dụng

LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Bảo lãnh trong quan hệ vay tiền ở các Tổ chức tín dụng": http://123doc.vn/document/569224-bao-lanh-trong-quan-he-vay-tien-o-cac-to-chuc-tin-dung.htm

Bo lónh trong quan h vay tin cỏc T chc
tớn dng

Trn Phỳ Dng

Khoa Lut
Lun vn Thc s ngnh: Lut dõn s; Mó s: 60 38 30
Ngi hng dn: TS. Phm Vnn Tuyt
Nm bo v: 2011

Abstract: H thng húa mt s vn lý lun chung v bo lónh: khỏi nim, c
im, phõn bit gia bo lónh vay tin vi bo lónh ngõn hng. Nghiờn cu cỏc quy
nh ca phỏp lut hin hnh v bo lónh trong quan h vay tin cỏc t chc tớn
dng. Phõn tớch thc trng ỏp dng phỏp lut v phng hng hon thin phỏp lut
v bo lónh trong quan h vay tin cỏc t chc tớn dng trong giai on hin nay.

Keywords: Lut dõn s; Phỏp lut Vit Nam; T chc tớn dng; Vay tin; Bo lónh

Content
M U
1. Tớnh cp thit ca vic nghiờn cu ti
Khi tin hnh mt cuc giao dch vi i tỏc m mỡnh cha hiu rừ, ngi ta thng
thụng qua mt bờn th ba cú uy tớn vi c hai bờn lm cu ni, nhm m bo cho cụng vic
tin hnh suụn s, gim thiu c ri ro do s thiu tin tng ln nhau. Vỡ vy, ũi hi phi
cú mt s m bo cho cỏc giao dch ny din ra an ton, tng uy tớn gia cỏc i tỏc kinh
doanh. Bin phỏp tt nht l mt bờn th ba cú uy tớn v tim lc ti chớnh ln ng ra lm
trung gian nhm m bo cho vic thc hin hp ng. T chc tớn dng vi nhng c im
v chc nng ca mỡnh cú th m ng c vai trũ lm trung gian bo lónh ny. Chớnh vỡ vy,
to c s phỏp lý y cho cỏc t chc tớn dng v khỏch hng hot ng c thun li, h
thng phỏp lut v ngõn hng núi chung, v bo m tin vay núi riờng c Nh nc ta khụng
ngng hon thin, to hnh lang phỏp lý an ton, thụng thoỏng, phự hp vi chun mc, thụng l
quc t v iu kin thc tin ca Vit Nam. Cú th núi, cỏc quy nh phỏp lý v bo m tin
vay l cỏc quy nh rt quan trng, liờn quan trc tip ti hot ng tớn dng ca t chc tớn
dng cng nh i vi khỏch hng vay vn, nhm to iu kin thun li cho cỏc t chc tớn
dng, cỏ nhõn, doanh nghip trong cỏc giao dch dõn s, kinh t v thng mi cng nh
trong hot ng tớn dng nõng cao trỏch nhim ca cỏc ch th vay vn - s dng vn vay cú
hiu qu, ỳng mc ớch v tr n ỳng hn, ng thi, gúp phn bo m thu hi vn vay
cho cỏc t chc tớn dng.
2. Tỡnh hỡnh nghiờn cu ca ti
Liờn quan n vic nghiờn cu cỏc quy nh ca phỏp lut v bo lónh, ó cú nhiu ti
nghiờn cu v cỏc bin phỏp bo m thc hin ngha v dõn s; hoc i sõu nghiờn cu v bo
m thc hin hp ng tớn dng ngõn hng, bo lónh ngõn hng. Cú th k n cỏc cụng trỡnh
2
nghiờn cu cho lnh vc phỏp lut ny nh: Lun vn thc s Lut hc: "Ch nh bo m thc
hin hp ng tớn dng - thc trng v gii phỏp", ca tỏc gi Trn Th Thu Thy; Lun vn thc
s Lut hc: "Cm c v th chp bo m ngha v dõn s", ca tỏc gi Phm Cụng Lc; Lun
vn thc s Lut hc: "Bo m tin vay ngõn hng - thc trng v gii phỏp", ca tỏc gi Lờ Thu
Hin; Lun vn thc s Lut hc: "Cỏc bin phỏp bo m thc hin hp ng tớn dng ngõn
hng", ca tỏc gi Trng Th Kim Dung. Ngoi ra cũn cú cỏc bi vit liờn quan n vn bo
m thc hin ngha v ng trờn cỏc tp chớ chuyờn ngnh. C th l bi: "V cỏc bin phỏp bo
m hp ng tớn dng", ca PGS.TS Lờ Hng Hnh; bi: "Bn cht cỏc bin phỏp bo m thc
hin ngha v dõn s", ca TS. Phm Cụng Lc; bi: "Bn v bin phỏp bo lónh", ca TS. Phm
Vn Tuyt.
Cỏc cụng trỡnh trờn õy u ó nghiờn cu nhng vn phỏp lý liờn quan n ch nh bo
lónh. Tuy nhiờn, hu ht cỏc cụng trỡnh ny u nghiờn cu bo lónh núi chung, cha cú ti no
i sõu nghiờn cu cỏc quy nh v bo lónh trong quan h vay tin cỏc T chc tớn dng, vi t
cỏch l cỏc quy nh nn tng cho cỏc lut chuyờn ngnh c th húa. cú mt cỏi nhỡn tng th
v c s lý lun v thc tin ca hot ng bo lónh, t ú cú th cú xut cỏc kin ngh hon
thin phỏp lut v bo lónh trong phỏp lut v ngõn hng trong iu kin phỏt trin hin nay, vỡ
vy, tỏc gi chn ti: "Bo lónh trong quan h vay tin cỏc t chc tớn dng" lm ti
lun vn thc s ca mỡnh, gúp phn tỡm ra cỏc gii phỏp nhm nõng cao hiu qu thc hin cỏc
bin phỏp bo m tin vay ca cỏc t chc tớn dng trờn thc t, cng nh vic xõy dng v hon
thin phỏp lut v bo lónh ngõn hng.
3. Mc ớch ca vic nghiờn cu ti
Thụng qua vic nghiờn cu mt cỏch cú h thng c s lý lun v bo lónh trong cỏc giao
dch dõn s núi chung, bo lónh trong hot ng ngõn hng núi riờng, ng thi xem xột, ỏnh
giỏ thc trng phỏp lut v thc tin ca hot ng bo lónh thc hin ngha v trong ngõn
hng nc ta trong thi gian qua, chỳng tụi mong mun lm sỏng t c s lý lun v bn
cht ca phỏp lut v bo lónh trong quan h vay tin cỏc t chc tớn dng, lm tin cho
vic hon thin phỏp lut v bo lónh trong hot ng ngõn hng ca Vit Nam trong iu
kin hi nhp kinh t quc t hin nay.
4. i tng v phm vi nghiờn cu ca ti
- Lun vn nghiờn cu cỏc vn lý lun v thc tin ỏp dng cỏc quy nh v bo m
tin vay núi chung v bin phỏp bo lónh núi riờng; trờn c s ú a ra nhng bt cp v gii
phỏp liờn quan n phỏp lut v bo lónh tin vay nhm nõng cao hiu qu hot ng tớn dng
ngõn hng.
- Phm vi nghiờn cu: cỏc quy nh phỏp lut hin hnh v bo m tin vay núi chung v
i sõu phõn tớch bin phỏp bo lónh vay tin núi riờng. Quỏ trỡnh phõn tớch gn vi thc tin
hot ng ca cỏc t chc tớn dng trong nhng nm gn õy.
5. Phng phỏp nghiờn cu ti
- Lun vn s dng tng hp cỏc phng phỏp nghiờn cu t phng phỏp lun duy vt
bin chng n cỏc phng phỏp nghiờn cu c th nh tng hp, phõn tớch, so sỏnh kt hp
gia lý lun v thc tin.
- Cỏc lý lun liờn quan n hot ng ngõn hng ó c tng hp, ỳc kt s c s
dng lm ti liu cho vic nghiờn cu ti cựng vi vic vn dng kt qu nghiờn cu ca
cỏc cụng trỡnh khoa hc liờn quan n hot ng t chc tớn dng lm sõu sc thờm cỏc
lun im.
6. Nhng úng gúp mi ca lun vn
3
- Lun vn lm rừ nhng vn c bn ca bo lónh trong quan h vay tin cỏc t chc
tớn dng, gm: khỏi nim, c im, vai trũ, bn cht, ch th tham gia bo lónh tin vay, thc
tin hot ng, thụng qua ú ra phng hng hon thin. Bờn cnh ú, kt qu nghiờn
cu l ti liu tham kho cho vic hon thin phỏp lut v bo lónh trong hot ng ngõn
hng.
- Nhng kin ngh, xut c th ca lun vn gúp phn hon thin phỏp lut v ngõn
hng, nõng cao hiu qu hot ng ca cỏc t chc tớn dng, c bit l trong giai on hin
nay.
- Kt qu nghiờn cu ca lun vn s gúp phn vo vic hoch nh chớnh sỏch tin t,
qun lý hot ng ngõn hng núi chung.
7. Kt cu ca lun vn
Ngoi phn m u, kt lun v danh mc ti liu tham kho, ni dung ca lun vn gm
3 chng:
Chng 1: Mt s vn lý lun chung v bo lónh.
Chng 2: Quy nh ca phỏp lut hin hnh v bo lónh trong quan h vay tin cỏc t
chc tớn dng.
Chng 3: Thc trng ỏp dng phỏp lut v phng hng hon thin phỏp lut v bo
lónh trong quan h vay tin cỏc t chc tớn dng trong giai on hin nay.
Chng 1
MT S VN Lí LUN CHUNG V BO LNH
1.1. Khỏi nim v bo lónh
Cú nhiu bin phỏp bo m thc hin ngha v nh cm c ti sn, th chp ti sn, t
cc, ký cc, ký qu, bo lónh, tớn chp. Mi bin phỏp bo m mang mt c im riờng
bit, tựy thuc vo ni dung v tớnh cht ca tng quan h ngha v c th cng nh ph
thuc vo iu kin ca cỏc ch th tham gia quan h y m cỏc bờn la chn bin phỏp bo
m thc hin ngha v cho thớch hp. Cựng vi cỏc bin phỏp bo m khỏc, bo lónh c
phỏp lut quy nh l mt trong nhng bin phỏp bo m thc hin ngha v dõn s.
Vi gúc l mt quan h dõn s, thỡ bo lónh dõn s l vic mt ngi hay mt t chc
(gi l ngi bo lónh) cam kt vi bờn cú quyn (gi l ngi nhn bo lónh) s thc hin
ngha v thay cho bờn cú ngha v (gi l ngi c bo lónh), nu khi n thi hn m
ngi c bo lónh khụng thc hin hoc thc hin khụng ỳng ngha v.
Nh vy, hiu rừ bn cht ca bin phỏp bo lónh, cn xem xột n cỏc yu t sau õy:
- V ch th ca bo lónh: Quan h bo lónh thc cht l mt quan h tay ba gia ngi
cú quyn, ngi cú ngha v v ngi th ba. Thụng qua vic cam kt gia ngi th ba trờn
c s s ng ý ca ngi cú quyn hỡnh thnh mt quan h, trong ú ngi th ba c gi
l ngi bo lónh, ngi cú quyn gi l ngi nhn bo lónh v ngi cú ngha v c gi
l ngi c bo lónh.
- V i tng ca bo lónh: Nh chỳng ta ó bit, li ớch m cỏc bờn ch th trong mt
quan h ngha v hng ti l li ớch vt cht. Ch thụng qua mt li ớch vt cht mi cú th
bo m c mt li ớch vt cht tng ng. Vỡ vy ngi bo lónh bng mt ti sn hoc
bng vic thc hin mt cụng vic bo m cho vic thc hin ngha v ny thay cho
ngi bo lónh. Nu i tng ca ngha v chớnh l vic thc hin mt cụng vic m ch
thụng qua vic thc hin cụng vic ú, quyn li ca bờn cú quyn mi c tha món, thỡ
i tng ca bo lónh phi l vic thc hin mt cụng vic. Nu i tng ca ngha v
4
chớnh l mt khon tin hoc mt ti sn cú giỏ tr khỏc, thỡ i tng ca bo lónh phi l
mt ti sn thuc s hu ca ngi bo lónh.
- V phm vi bo lónh cú th l mt phn hoc ton b ngha v. Nu khụng cú tha
thun gỡ khỏc, thỡ ngi bo lónh phi bo lónh c tin lói trờn n gc trong phm vi bo lónh;
ng thi phi bo lónh c khon tin pht cng nh tin bi thng thit hi.
- V ni dung ca bo lónh: Bờn bo lónh phi dựng ti sn thuc s hu ca mỡnh hoc
t mỡnh thc hin mt cụng vic chu trỏch nhim thay cho ngi c bo lónh nu ngi
ny khụng thc hin ngha v hoc gõy ra thit hi cho bờn nhn bo lónh.
- V thi im thc hin ngha v bo lónh: Vic thc hin ngha v bo lónh ch c t ra
khi n hn thc hin ngha v m bờn c bo lónh khụng thc hin hoc thc hin khụng ỳng
ngha v. Trc thi hn ú, nu cỏc bờn khụng cú tha thun thỡ bờn nhn bo lónh khụng c
yờu cu bờn bo lónh thc hin ngha v ú.
T nhng phõn tớch trờn, chỳng ta i n mt khỏi nim v bo lónh theo B lut Dõn s
nm 2005 nh sau: Bo lónh l vic ngi th ba (sau õy gi l bờn bo lónh) cam kt vi bờn cú
quyn (sau õy gi l bờn nhn bo lónh) s thc hin ngha v thay cho bờn cú ngha v (say õy
gi l bờn c bo lónh), nu khi n thi hn m bờn c bo lónh khụng thc hin hoc thc
hin khụng ỳng ngha v. Cỏc bờn cng cú th tha thun v vic bờn bo lónh ch phi thc
hin ngha v khi bờn c bo lónh khụng cú kh nng thc hin ngha v ca mỡnh.
1.2. c im ca bo lónh
- V ch th, quan h bo lónh luụn cú s xut hin ca bờn th ba, iu ú cú ngha l
ch th tham gia quan h bo lónh luụn cú ba bờn, ú l bờn bo lónh, bờn nhn bo lónh v
bờn c bo lónh.
- Bo lónh l bin phỏp bo m i nhõn, tiờu chớ xỏc nh ca cỏc bin phỏp bo m
thc hin ngha v núi chung c cn c vo vic bờn bo m cú hay khụng cú ti sn
m bo v bờn cú quyn c thc hin quyn nh th no i vi ti sn, trờn c s ú
phõn bit bin phỏp bo m thnh bo m i nhõn hay bo m i vt. Cũn i vi bin
phỏp bo lónh, bờn cú quyn ch c trao quyn yờu cu i vi bờn bo lónh v vic thc
hin ngha v bo lónh v khụng c trao quyn i vi mt s ti sn c th no ca bờn
bo lónh, do ú bo m bng bin phỏp bo lónh thc cht l bo m i nhõn.
- V thc hin ngha v bo lónh, bờn bo lónh ch thc hin ngha v bo lónh khi bờn cú
ngha v khụng thc hin hoc thc hin khụng ỳng ngha v hoc ch khi bờn c bo lónh
khụng cú kh nng thc hin ngha v ca mỡnh. Ngi cú quyn (bờn nhn bo lónh) ch cú quyn
yờu cu ngi th ba (bờn bo lónh) phi thc hin ngha v bo lónh khi ht thi hn phi thc
hin ngha v m ngi cú ngha v (bờn c bo lónh) khụng thc hin hoc thc hin khụng
ỳng ngha v. ng thi, bờn bo lónh ch phi thc hin ngha v bo lónh trong phm vi ó
cam kt.
- Tớnh ph thuc ca ngha v bo lónh v ngha v c bo lónh, ngha v bo lónh
l mt ngha v ph, nú cú th c th hin l hp ng ph bo m cho hp ng chớnh v
cng cú th l cỏc iu kin thc hin hp ng chớnh. Ngha v bo lónh luụn tn ti v
ph thuc vo ngha v ca bờn c bo lónh. Chớnh vỡ vy, cỏc ngha v bo lónh khụng th
xut hin trc ngha v c bo lónh (ngha v chớnh). T ú cú th thy rng giỏ tr ca
ngha v bo lónh l thuc vo giỏ tr ca ngha v c bo lónh v phm vi ngha v bo
lónh khụng th rng hn phm vi ngha v c bo lónh.
1.3. Phõn bit gia bo lónh vay tin vi bo lónh ngõn hng
V ch th ca quan h bo lónh:
5
Bờn bo lónh: Theo quy nh hin hnh thỡ bờn bo lónh l cỏc t chc tớn dng. i vi
ch th ca bờn bo lónh trong quan h vay tin ca cỏc t chc tớn dng l bt k mt t chc
hay cỏ nhõn no cú nng lc hnh vi dõn s v cú kh nng v ti chớnh.
Bờn c bo lónh: L cỏc khỏch hng ca t chc tớn dng. Ch th ca bờn c bo
lónh trong quan h vay tin cỏc t chc tớn dng l bờn i vay.
Bờn nhn bo lónh: L cỏc t chc, cỏ nhõn trong v ngoi nc cú quyn th hng cỏc
cam kt bo lónh ca cỏc t chc tớn dng. Cũn ch th ca bờn nhn bo lónh trong quan h
vay tin cỏc t chc tớn dng li l bờn cho vay.
- Bo lónh ngõn hng mang tớnh c lp: "Tớnh c lp ca bo lónh c th hin l s
c lp vi hp ng chớnh, m ngi bo lónh khụng liờn quan hoc b rng buc bi chớnh
hp ng ú".
- Bo lónh ngõn hng l loi bo lónh luụn thu phớ: c im ny th hin tớnh cht
kinh doanh ca bo lónh trong hot ng ngõn hng, ú cng l im khỏc bit so vi cỏc loi
bo lónh thụng thng, trong ú vic tr thự lao l "nu bờn bo lónh v bờn c bo lónh cú
tha thun". Cũn i vi bo lónh trong quan h vay tin cỏc t chc tớn dng thỡ bờn bo
lónh c hng thự lao nu bờn bo lónh v bờn c bo lónh cú tha thun.
- i tng thc hin nghip v bo lónh luụn luụn l tin, cũn trong trng hp
vay tin cỏc t chc tớn dng thỡ i tng ca bo lónh li l kh nng thc hin mt cụng
vic hoc l ti sn thuc s hu ca ngi bo lónh.
- iu kin bo lónh: Cú y nng lc phỏp lut dõn s, nng lc hnh vi dõn s theo
quy nh ca phỏp lut. Mc ớch ngh bo lónh l hp phỏp. Cú tớn nhim trong quan h
tớn dng, thanh toỏn vi ngõn hng. Phi cú ti sn m bo hp phỏp cho ngha v c bo
lónh.
Túm li, qua vic nghiờn cu, tỡm hiu nhng vn lý lun chung v bo lónh trong quan
h vay tin cỏc t chc tớn dng, cú th a ra mt s nhn xột sau:
Bo lónh l mt trong cỏc bin phỏp bo m thc hin ngha v dõn s, ng thi l mt
nghip v ca cỏc t chc tớn dng, hin nay c cỏc t chc, cỏ nhõn la chn v l bin
phỏp bo m thc hin ngha v trong cỏc giao dch dõn s, kinh t, thng mi.
Vic la chn bin phỏp bo bo m thc hin ngha v trong cỏc giao dch phi tuõn
th mt s nguyờn tc, iu kin v cỏc bin phỏp bo m núi chung nh nguyờn tc tha
thun, bo m li ớch ca cỏc bờn tham gia giao dch, iu kin v ch th tham gia giao
dch.
phỏp lut v bo lónh phự hp vi tng th h thng phỏp lut hin hnh v ỏp ng nhu
cu thc tin t ra, cn m bo cỏc tiờu chớ trong vic xõy dng phỏp lut v bo lónh nh: phỏp
lut phi bo v ý chớ tha thun ca cỏc bờn tham gia giao dch v phự hp vi cỏc quy nh
phỏp lut liờn quan v giao dch bo m.

Chng 2
QUY NH CA PHP LUT HIN HNH V BO LNH
TRONG QUAN H VAY TIN CC T CHC TN DNG
2.1. i tng ca ngha v bo lónh
Ngha v bo lónh l mt ngha v dõn s, do vy, i tng ca ngha v dõn s cng l i
tng ca ngha v bo lónh. B lut Dõn s cú quy nh c th v i tng ca ngha v dõn s,
cú th l "ti sn, cụng vic phi thc hin hoc khụng c thc hin". Phỏp lut v bo lónh
trong hot ng ngõn hng thỡ khụng cú quy nh riờng v i tng ca ngha v bo lónh,
6
nhng theo khỏi nim bo lónh ngõn hng thỡ bo lónh ngõn hng l cam kt bng vn bn ca t
chc tớn dng (bờn bo lónh) vi bờn cú quyn (bờn c bo lónh) khi khỏch hng khụng thc
hin hoc thc hin khụng ỳng ngha v ó cam kt vi bờn nhn bo lónh. "Khỏch hng phi
nhn n v hon tr cho t chc tớn dng s tin ó c tr thay". Vi quy nh ny, ta thy i
tng ca bo lónh trong hot ng ngõn hng l bng tin.
2.2. Hỡnh thc bo lónh
Theo quy nh hin hnh v hỡnh thc bo lónh thỡ "vic bo lónh phi c lp thnh vn
bn, cú th lp thnh vn bn riờng hoc ghi trong hp ng chớnh". Theo quy nh trờn thỡ
vic bo lónh do cỏc bờn t la chn hỡnh thc lp hp ng theo hỡnh thc lp vn bn riờng;
hoc ghi trong hp ng chớnh. iu ú cú nhng thun li nht nh cho c quan gii quyt
tranh chp phỏt sinh trong quỏ trỡnh thc hin bo lónh.
2.3. Quan h gia bờn bo lónh vi bờn nhn bo lónh
Theo quy nh ca B lut Dõn s thỡ thi im phỏt sinh ngha v ca bờn bo lónh l t khi
n hn m bờn c bo lónh khụng thc hin ngha v hoc thc hin khụng ỳng ngha v, do
ú, ti Khon 1 iu 366 B lut Dõn s quy nh rng: khi cha n hn thc hin ngha v thỡ
bờn nhn bo lónh khụng cú quyn yờu cu ngi bo lónh thc hin ngha v thay cho ngi
c bo lónh. Nu cỏc bờn ó tha thun v vic ngi bo lónh ch phi thc hin ngha v khi
ngi c bo lónh khụng cú kh nng thc hin ngha v thỡ dự ngi c bo lónh khụng
thc hin hoc thc hin khụng ỳng ngha v, ngi nhn bo lónh cng khụng c yờu cu
ngi bo lónh thc hin ngha v thay cho n khi cú cn c khng nh ngi c bo
lónh khụng cú kh nng thc hin ngha v. Khi phỏt sinh cn c thc hin ngha v bo lónh, bờn
nhn bo lónh thụng bỏo cho bờn bo lónh v vic thc hin ngha v trc thi hn do vi phm
ngha v, nhng khụng thc hin hoc thc hin khụng ỳng ngha v ú, thỡ bờn nhn bo lónh
phi nờu rừ lý do trong thụng bỏo v vic bờn c bo lónh phi thc hin ngha v trc thi
hn i vi cn c c quy nh ti iu 41 Ngh nh s 163/N-CP nh ó phõn tớch trờn.
Bờn bo lónh phi thc hin ngha v bo lónh trong thi hn do cỏc bờn tha thun; nu
khụng cú tha thun thỡ bờn bo lónh phi thc hin ngha v bo lónh trong mt thi hn hp lý,
k t thi im c thụng bỏo v vic thc hin ngha v bo lónh. K t thi im thụng bỏo
cho bờn bo lónh v vic thc hin ngha v bo lónh, bờn nhn bo lónh cú quyn yờu cu Tũa
ỏn ỏp dng bin phỏp khn cp tm thi i vi ti sn ca bờn bo lónh theo quy nh ca
phỏp lut t tng dõn s. ng thi cú quyn yờu cu ngi cú hnh vi cn tr trỏi phỏp lut
vic thc hin quyn ca bờn nhn bo lónh phi chm dt hnh vi ú.
2.4. Quyn v ngha v ca cỏc bờn trong quan h bo lónh
2.4.1. Quyền và nghĩa vụ của bên bảo lãnh
Quyn t chi hoc chp nhn li ngh; quyn yờu cu ngi c bo lónh cung cp
ti liu, thụng tin cú liờn quan n vic thm nh bo lónh v ti sn bo m, quyn tha
thun v phm vi bo lónh, thi hn bo lónh, quyn quan trng ca bờn bo lónh l thu phớ
bo lónh. Mt trong nhng quyn quan trng na ca ngi bo lónh, ú l quyn yờu cu
ngi cựng bo lónh. on 2, iu 365 B lut Dõn s quy nh, khi mt ngi trong s nhng
ngi bo lónh liờn i ó thc hin ton b ngha v thay cho bờn c bo lónh thỡ cú quyn
yờu cu ngi bo lónh cũn li phi thc hin phn ngha v ca h i vi mỡnh.
2.4.2. Quyn v ngha v ca bờn c bo lónh
Quyn ngh mt cỏ nhõn, t chc no ú ng ra bo lónh cho ngha v ca mỡnh kốm
theo vi quyn ny, ngi c bo lónh phi cú ngha v cung cp y , chớnh xỏc v trung
thc cỏc ti liu, thụng tin theo yờu cu ca ngi bo lónh. Quyn yờu cu ngi bo lónh thc
7
hin ỳng cam kt bo lónh v cỏc tha thun trong hp ng cp bo lónh v cú ngha v thc
hin y , ỳng hn cỏc ngha v ó cam kt. Quyn khi kin bờn bo lónh, chuyn nhng
quyn v ngha v, ng thi cú ngha v thanh toỏn y v ỳng hn phớ bo lónh (nu cú).
2.4.3. Quyn v ngha v ca bờn nhn bo lónh
Trong lut dõn s hin hnh khụng cú mt quy nh c th no v quyn v ngha v ca
ngi nhn bo lónh. Tuy nhiờn, qua phõn tớch cỏc quy nh ri rỏc cỏc iu lut khỏc nhau, ta
cú th thy, ngi nhn bo lónh cú mt quyn rt quan trng l quyn yờu cu bờn bo lónh thc
hin ngha v bo lónh. Tựy theo ni dung giao kt trong hp ng bo lónh, m bờn nhn bo
lónh cú quyn yờu cu ngi bo lónh thc hin ngha v bo lónh trc hoc sau khi yờu cu
ngi c bo lónh thc hin ngha v. Bờn nhn bo lónh cú quyn yờu cu bờn bo lónh
chuyn giao giy t, ti liu chng minh kh nng ti chớnh, nng lc, uy tớn ca mỡnh v cỏc loi
giy t cn thit khỏc; Yờu cu bờn bo lónh cú cỏc bin phỏp vn ng, giỏo dc bờn c bo
lónh thc hin cỏc ngha v theo hp ng ó ký kt vi bờn nhn bo lónh; Yờu cu bờn bo
lónh a ti sn thuc s hu ca mỡnh x lý trong trng hp ht thi hn thc hin ngha
v bo lónh m bờn bo lónh khụng thc hin hoc thc hin khụng ỳng, khụng y ngha
v bo lónh.
Bờn nhn bo lónh cú cỏc ngha v sau: Thc hin ỳng cam kt vi bờn bo lónh v bờn
c bo lónh; thụng tin chớnh xỏc, y v kp thi cho bờn bo lónh cỏc quyn v ngha
v ca bờn c bo lónh i vi bờn nhn bo lónh; thụng bỏo v ni lm vic, tỡnh hỡnh lm
vic, thu nhp, sc kho, iu kin lm vic, vi iu kin sinh hot ca bờn c bo lónh
theo yờu cu ca bờn bo lónh; gi gỡn, bo qun, khụng lm h hng, mt giy t, ti liu
chng minh kh nng ti chớnh, nng lc, uy tớn ca bờn bo lónh, nu cỏc bờn cú tha thun
v vic bờn nhn bo lónh gi giy t, ti liu ny.
2.4.4. Quyn v ngha v ca cỏc bờn liờn quan
V c bn, trong quan h bo lónh ch tn ti cỏc ch th ó phõn tớch trờn. Tuy nhiờn, trong
mt s quan h bo lónh c thự nh bo lónh ngõn hng, thỡ cũn xut hin mt s bờn liờn quan
n vic bo lónh ca t chc tớn dng, nh bờn bo lónh i ng, bờn xỏc nhn bo lónh, bờn bo
m cho ngha v ca khỏch hng i vi t chc tớn dng bo lónh v cỏc bờn khỏc theo Quyt
nh s 26/2006/Q-NHNN ngy 26/6/2006 ca Thng c Ngõn hng Nh nc ban hnh quy
ch bo lónh.
2.5. Thi im, thi hn thc hin ngha v bo lónh
Quan h bo lónh phỏt sinh trờn c s tha thun gia bờn bo lónh v bờn nhn bo lónh
thụng qua hp ng. Vic thc hin ngha v bo lónh ca bờn bo lónh phỏt sinh khi bờn
c bo lónh vi phm ngha v. Tuy nhiờn, vic xỏc nh rừ thi im v thi hn thc hin
ngha v bo lónh l rt cn thit cho cỏc bờn trong vic thc hin ngha v bo lónh.
2.5.1. Cn c thc hin ngha v bo lónh
Theo quy nh ti iu 361 B lut Dõn s thỡ vic thc hin ngha v bo lónh ch
c t ra khi n hn thc hin ngha v m bờn c bo lónh khụng thc hin hoc thc
hin khụng ỳng ngha v. Theo quy nh ca Ngh nh 163/2006/N-CP ngy 29 thỏng 12 nm
2006 thỡ cn c thc hin ngha v do cỏc bờn tha thun hoc phỏp lut quy nh, bao gm
cỏc trng hp: (i) khi n hn thc hin ngha v c bo lónh (ngha v chớnh) m bờn bo
lónh khụng thc hin hoc thc hin khụng ỳng ngha v, thỡ bờn nhn bo lónh cú quyn yờu
cu bờn bo lónh thc hin ngha v. (ii) ngha v bo lónh phi thc hin trc thi hn thc hin
ngha v chớnh do bờn c bo lónh vi phm ngha v. õy l trng hp c bit m Ngh nh
ny ó quy nh b sung cho B lut Dõn s. Quy nh ny l cn thit vỡ thc t quan h bo lónh
thng xuyờn xy ra cỏc tranh chp loi ny. (iii) bờn c bo lónh khụng cú kh nng thc hin
ngha v ca mỡnh l ngi c bo lónh khụng cũn kh nng thc hin ngha v trc khi ngha
8
v n hn, in hỡnh nht l trng hp ngi c bo lónh b tuyờn b phỏ sn. Ngi c
bo lónh khụng cũn kh nng thc hin ngha v sau thi im ngha v chớnh n hn. Nu kh
nng tr n ca ngi c bo lónh ó c chng minh bng mt quyt nh ca Tũa ỏn thỡ
ng nhiờn ngi nhn bo lónh cú quyn yờu cu.
2.5.2. Thi hn thc hin ngha v bo lónh
Thi hn thc hin ngha v bo lónh l khong thi gian m trong ú ngi bo lónh
phi thay ngi c bo lónh thc hin phn ngha v m ngi c bo lónh cha thc
hin. Trong bo lónh vay tin thỡ ú chớnh l khong thi gian m ngi bo lónh phi thc
hin vic tr n thay cho ngi vay trc t chc tớn dng cho vay.
B lut Dõn s cng nh cỏc quy nh ca phỏp lut chuyờn ngnh cha cp n thi
hn thc hin ngha v bo lónh. Tuy nhiờn, vn ny ó c quy nh khỏ c th trong Ngh
nh s 163/2006/N-CP v giao dch bo m ca Chớnh ph, c th l "Bờn bo lónh phi thc
hin ngha v bo lónh trong thi hn do cỏc bờn tha thun; Nu khụng cú tha thun thỡ bờn
bo lónh phi thc hin ngha v bo lónh trong mt thi gian hp lý, k t thi im c
thụng bỏo".
2.6. Hp ng bo lónh
Nh chỳng ta ó bit, quan h bo lónh c hỡnh thnh t ba ch th, bờn nhn bo lónh,
bờn bo lónh v ngi c bo lónh. Mi quan h gia cỏc bờn c hỡnh thnh trờn c s
cỏc giao dch dõn s m thụng thng ú l mt hp ng dõn s. Hp ng bo lónh l s
tha thun gia bờn bo lónh v bờn nhn bo lónh v vic xỏc lp, thay i hoc chm dt
quyn v ngha v bo lónh liờn quan n ngi c bo lónh.
2.6.1. Giao kt hp ng bo lónh
Vic bo lónh thc hin ngha v c thc hin trờn c s hp ng, hp ng ny phi
c lp thnh vn bn v cú th phi c cụng chng, chng thc theo quy nh ca phỏp
lut. Tng t nh cỏc khỏi nim khỏc trong khoa hc phỏp lý, khỏi nim hp ng c
dựng biu t mt cỏch khỏi quỏt nht s tha thun cú hiu lc phỏp lut ca hai hoc
nhiu ch th v mt vn nht nh, m thụng qua tha thun ú quyn hoc ngha v ca
cỏc bờn tham gia c xỏc lp thay i hoc chm dt theo quy nh ti iu 388 B lut Dõn
s quy nh v khỏi nim hp ng dõn s.
2.6.2. S tha thun ca cỏc bờn trong hp ng bo lónh
- Hỡnh thc ca s tha thun: Theo quy nh ti iu 362 B lut Dõn s v hỡnh thc
bo lónh, vic bo lónh phi c lp thnh vn bn, cú th lp thnh vn bn riờng hoc ghi
trong hp ng chớnh. Trong trng hp phỏp lut cú quy nh thỡ vn bn bo lónh phi c
cụng chng hoc chng thc. Trong nghip v bo lónh ngõn hng cũn ghi nhn mt hỡnh
thc bo lónh khỏc, ú l "Th bo lónh". T s tha thun ca cỏc ch th tham gia quan h
bo lónh v ngh ca bờn c bo lónh, t chc tớn dng s xem xột phỏt hnh th bo
lónh, khi t chc tớn dng chp nhn phỏt hnh bo lónh. S chp thun ca t chc tớn dng
c th hin bng hnh vi phỏt hnh th bo lónh.
- Ni dung ca s tha thun: Theo quy nh ti iu 363 B lut Dõn s, ngha v bo lónh
do cỏc bờn t tha thun cú th bo lónh mt phn hoc ton b ngha v. Ngha v bo lónh bao
gm: n gc, tin lói trờn n gc, tin pht, tin bi thng thit hi, tr trng hp cú tha thun
khỏc. Tuy nhiờn, iu 363 B lut Dõn s cũn cho phộp cỏc bờn cú tha thun khỏc. Nu trong
hp ng bo lónh ch ghi nhn s n c th hoc gii hn n ti a m ngi bo lónh chu
trỏch nhim v khụng núi rừ gii hn ú l gii hn cho n gc hay ton b cỏc khon cú th
phỏt sinh, thỡ ngi bo lónh ch chu trỏch nhim trong phm vi ú.
2.6.3. Nng lc ca cỏc bờn tham gia hp ng bo lónh
9
L mt hp ng dõn s, do vy, bo lónh ũi hi cỏc ch th tham gia giao kt hp ng
cú y cỏc iu kin v nng lc ch th theo quy nh ca B lut Dõn s: phi l ngi ó
thnh niờn; khụng b hn ch, b mt nng lc hnh vi.
2.6.4. Hp ng bo lónh vụ hiu
Hp ng bo lónh l mt loi giao dch dõn s, vỡ vy hp ng ny s b vụ hiu theo
cỏc quy nh chung ca phỏp lut dõn s v giao dch dõn s vụ hiu nh: Ngi tham gia
hp ng bo lónh khụng cú nng lc hnh vi dõn s; Ngi tham gia xỏc lp hp ng
khụng ỳng thm quyn; Hp ng bo lónh gi to; Nhm ln; La di; Hp ng bo lónh
vi phm iu kin v hỡnh thc.
2.7. X lý ti sn ca bờn bo lónh
Vic x lý ti sn bo m phi c thc hin mt cỏch khỏch quan, cụng khai, minh bch,
bo m quyn v li ớch hp phỏp ca cỏc bờn tham gia giao dch. Trong trng hp ti sn
c dựng bo m thc hin mt ngha v thỡ vic x lý ti sn ú c thc hin theo tha
thun ca cỏc bờn; nu cỏc bờn khụng cú tha thun thỡ ti sn c bỏn u giỏ theo quy nh
ca phỏp lut. i vi trng hp ti sn c dựng bo m thc hin nhiu ngha v thỡ vic
x lý ti sn ú cng c thc hin theo tha thun ca bờn bo m v cỏc bờn cựng nhn bo
m; nu cỏc bờn khụng cú tha thun hoc khụng tha thun c, thỡ ti sn c bỏn u giỏ
theo quy nh ca phỏp lut. Tuy nhiờn, i vi mt s ti sn bo m c th nh ng sn,
quyn ũi n, giy t cú giỏ, vn n, th tit kim, bờn nhn bo m cú th ch ng x lý ti
sn bo m thu hi n nh: quyn c bỏn ti sn theo giỏ th trng m khụng phi qua th
tc u giỏ nu xỏc nh c giỏ c th, rừ rng trờn th trng; yờu cu bờn th ba giao cỏc
khon tin hoc ti sn khỏc cho mỡnh; x lý ngay i vi ti sn bo m cú nguy c b mt giỏ
tr hoc gim sỳt giỏ tr, quyn ũi n, giy t cú giỏ, th tit kim, vn n. Trong trng hp ó
n hn thc hin ngha v thay cho bờn c bo lónh, m bờn bo lónh khụng thc hin hoc
thc hin khụng ỳng ngha v thỡ bờn bo lónh phi a ti sn thuc s hu ca mỡnh thanh
toỏn cho bờn nhõn bo lónh. Khi n hn thc hin ngha v m bờn c bo lónh khụng thc
hin hoc thc hin khụng ỳng ngha v i vi bờn nhn bo lónh l mt trong nhng cn c
thc hin ngha v bo lónh do cỏc bờn tho thun hoc do phỏp lut quy nh.
Túm li, vi thc trng phỏp lut v bo lónh, chỳng tụi cú mt s nhn xột sau:
- H thng cỏc vn bn phỏp lut v bo lónh ngõn hng cũn cú s khụng thng nht gia
cỏc vn bn trong lnh vc ngõn hng vi cỏc vn bn phỏp lut khỏc. Cha xỏc nh rừ bn
cht ca bo lónh ngõn hng s dn n vic xõy dng khỏi nim v bo lónh v cỏc quy nh
khỏc liờn quan cha thng nht.
- Cha cú nhng quy nh chớnh xỏc v i tng thc hin ngha v bo lónh ngõn
hng, t ú to iu kin cho cỏc t chc tớn dng cú th tip cn nghip v bo lónh mt
cỏch a dng hn.
- Phỏp lut cha cú quy nh rừ rng v thi im, thi hn thc hin ngha v bo lónh hoc
cú nhng quy nh phin din khi quy nh quyn v ngha v ca bờn c bo lónh, cng nh
cha c th quyn v ngha v ca bờn nhn bo lónh.
Chng 3
THC TRNG P DNG PHP LUT V PHNG HNG
HON THIN PHP LUT V BO LNH TRONG QUAN H VAY TIN CC T
CHC TN DNG TRONG GIAI ON HIN NAY
- B lut Dõn s nm 2005 quy nh bo lónh l mt bin phỏp bo m i nhõn. Tuy
nhiờn, Lut t ai nm 2003 li quy nh quyn s dng t cú th dựng bo lónh. Rừ
10
rng bo lónh bng quyn s dng t l bin phỏp bo m i vt, nh vy l khụng phự
hp vi B lut Dõn s nm 2005.
- B lut dõn s quy nh, bờn bo lónh ch thc hin ngha v bo lónh khi n thi hn
m bờn c bo lónh khụng thc hin hoc thc hin khụng ỳng ngha v ca mỡnh. B lut
Dõn s cng ó khng nh bờn nhn bo lónh khụng c yờu cu bờn bo lónh thc hin
ngha v thay cho bờn c bo lónh khi ngha v cha n hn theo khon 1, iu 366.
- V quyn yờu cu ca bờn bo lónh, iu 367 B lut Dõn s quy nh, ch khi no bờn
bo lónh ó hon thnh ngha v thỡ mi cú quyn yờu cu bờn c bo lónh thc hin nhim
v i vi mỡnh
- V vic min vic thc hin ngha v bo lónh, khon 1 iu 368 B lut Dõn s quy nh,
"trong trng hp bờn nhn bo lónh min vic thc hin ngha v cho bờn bo lónh thỡ bờn c
bo lónh vn phi thc hin ngha v i vi bờn nhn bo lónh, tr trng hp cú tha thun
hoc phỏp lut cú quy nh phi liờn i thc hin ngha v bo lónh". Theo quy nh ti ny,
vic min thc hin ngha v bo lónh cho bờn bo lónh ch xy ra khi bờn nhn bo lónh cho
phộp.
- Cỏc vn bn iu chnh bo lónh trong lnh vc ngõn hng v cỏc ti liu nghip v v
bo lónh ngõn hng ó khụng xỏc nh thi hn bờn nhn bo lónh yờu cu thc hin ngha
v bo lónh. Trong ú ch cp n vic bờn bo lónh thc hin ngha v bo lónh khi bờn
c bo lónh khụng thc hin hoc thc hin khụng ỳng ngha v ó cam kt vi bờn nhn
bo lónh.
- Theo quy nh ca cỏc vn bn hin hnh v lnh vc bo lónh ngõn hng, vic ngh
bo lónh ch l quyn ca bờn c bo lónh, trong khi ú trờn thc t khi tham gia ký kt hp
ng, bng s tha thun ti hp ng chớnh bờn nhn bo lónh cng hon ton cú quyn
ngh ngõn hng ng ra bo lónh cho cỏc ngha v m bờn c bo lónh phi thc hin.
- Theo quy nh ti khon 3 iu 41 Ngh nh s 163/2006/N-CP ngy 29/12/2006 quy
nh v cn c thc hin ngha v bo lónh thỡ bờn c bo lónh khụng cú kh nng thc
hin ngha v ca mỡnh trong trng hp cỏc bờn cú tho thun v vic bờn bo lónh ch phi
thc hin ngha v bo lónh khi bờn c bo lónh khụng cú kh nng thc hin ngha v.
Tuy nhiờn phỏp lut hin nay khụng cú quy nh nh th no l "khụng cú kh nng thc hin
ngha v".
- Theo quy nh ti iu 45 Ngh nh s 163/2006/N-CP ngy 29/12/2006 ca Chớnh ph
v giao dch bo m quy nh v quyn yờu cu hon tr ca bờn bo lónh "Bờn bo lónh
thụng bỏo cho bờn c bo lónh v vic ó thc hin ngha v bo lónh; nu khụng thụng bỏo
m bờn c bo lónh tip tc thc hin ngha v vi bờn nhn bo lónh thỡ bờn bo lónh khụng
cú quyn yờu cu bờn c bo lónh thc hin ngha v i vi mỡnh. Bờn bo lónh cú quyn yờu
cu bờn nhn bo lónh hon tr nhng gỡ ó nhn t bờn bo lónh". Vi quy nh nh vy thỡ s
trựng vic thc hin ngha v bo lónh, v bờn no thc hin trc m khụng thụng bỏo thỡ
bờn ú cú li v phi chu trỏch nhim hon tr li.
- Quy nh ti iu 47 Ngh nh s 163/2006/N-CP ngy 29/12/2006 ca Chớnh ph v
giao dch bo m ó quy nh "trong trng hp phi x lý ti sn ca bờn bo lónh theo quy
nh ti iu 369 B lut Dõn s thỡ cỏc bờn tha thun v ti sn, thi gian, a im v
phng thc x lý; nu khụng tha thun c thỡ bờn nhn bo lónh cú quyn khi kin ti
Tũa ỏn". Mt iu cn lu ý l, khi ký kt hp ng bo lónh, cỏc bờn cú th tha thun v
vic xỏc lp giao dch bo m bo m thc hin ngha v bo lónh, ngha v ca bờn
c bo lónh i vi bờn bo lónh. Vỡ vy, trong trng hp bờn bo lónh dựng ti sn ca
mỡnh lm ti sn bo m cho vic thc hin ngha v ca bờn c bo lónh, vic x lý ti
sn ca bờn bo lónh khụng nht thit phi khi kin.
11
Vi thc trng ca phỏp lut Vit Nam v bo lónh, cú th nhn thy h thng phỏp lut
cũn thiu cỏc quy nh cn thit, cha tng thớch, thng nht gia lut chuyờn ngnh v lut
chung. iu ny ớt nhiu gõy khú khn cho cỏc ch th khi ỏp dng phỏp lut.
3.1. Thc tin hot ng bo lónh thc hin ngha v trong quan h vay tin cỏc t
chc tớn dng
Trong nhng nm gn õy, cỏc doanh nghip thuc cỏc thnh phn kinh t khỏc, cỏc cỏ nhõn
cng ó c tip cn vi hỡnh thc bo lónh bo m ngha v ny. Nu nh nm 2000, cỏc
doanh nghip nh nc c cỏc t chc tớn dng bo lónh khong 12.000 t ng, doanh nghip
khỏc l khong 3.000 t ng, chim t l khong 90% thỡ n nm 2009, khỏch hng l doanh
nghip nh nc c cỏc t chc tớn dng bo lónh khong 22.000 t ng, trong khi ú, cỏc
doanh nghip khỏc khong 6.000 t ng. Tuy nhiờn, theo s liu thng kờ cỏc tranh chp liờn
quan n bo lónh c th lý, gii quyt thụng qua con ng Tũa ỏn, cho thy s lng ỏn loi
ny cú chiu hng gia tng, c th: nm 2006 l 282 v, nm 2007 l 312 v, nm 2008 l 358
v, nm 2009 l 372 v. Vi s liu tham kho v hot ng xột x ca Tũa ỏn nhõn dõn cỏc cp
trong 3 nm liờn tip, cú th rỳt ra mt s kt lun:
- S lng ỏn tranh chp loi ny ang ngy cng gia tng khong 15% nm. iu ny
phn no phn ỏnh thc trng ngy cng cú nhiu giao dch dõn s c bo m thc hin
bng hỡnh thc bo lónh ca ngi th ba.
- Cỏc giao dch cú bo lónh ch yu phỏt sinh gia mt bờn l cỏc t chc tớn dng v bờn cũn
li cú th l cỏc doanh nghip nh nc hoc cỏ nhõn. Hu nh khụng cú hoc khụng ỏng k
cỏc hp ng bo lónh gia cỏc cỏ nhõn vi nhau.
3.2. Gii quyt cỏc tranh chp cú liờn quan n bo lónh ti Tũa ỏn
Thc t gii quyt cỏc tranh chp cú liờn quan n hp ng bo lónh l rt a dng, mi
v ỏn u cú nhng tỡnh tit riờng bit. Qua nghiờn cu khỏ nhiu cỏc tranh chp loi ny, tỏc
gi ó rỳt ra c cỏc vn sau:
Th nht, hp ng bo lónh khụng nht thit phi l hp ng c tha thun, ký kt
gia ngi c bo lónh v ngi nhn bo lónh m cú th ch l mt cam kt bo lónh ca
ngi c bo lónh.
Th hai, mt ngha v cú th c bo m bng nhiu bin phỏp. Trong trng hp mt
ngha v c cam kt m bo bng hai bin phỏp, c th chp v bo lónh thỡ bin phỏp bo
m bng th chp thụng thng s c thc hin trc v sau ú nu ngha v bo lónh vn
cũn thỡ bin phỏp bo m bng bo lónh mi c tớnh n. Tuy nhiờn, v lý thuyt ngi cú
quyn hon ton cú th yờu cu ngi bo lónh thc hin ngha v bo lónh trc, sau ú nu
ngi bo lónh khụng cũn ti sn thc hin ngha v bo lónh thỡ mi yờu cu tip
ngi th chp thc hin ngha v hoc khụng yờu cu na.
Thụng qua vic nghiờn cu cỏc v ỏn, tỏc gi nhn thy cú my vn cn lm rừ: (i) mt ti
sn cú th dựng bo lónh cho hai ngha v khỏc nhau, iu ny cú ngha l Ngõn hng v Tũa
ỏn ó chp nhn hỡnh thc bo lónh i vt m khụng phi l i nhõn theo ỳng bn cht ca bo
lónh. (ii) vic x lý ti sn bo m, sau khi c s ng ý ca ngi bo lónh, Ngõn hng ó
tin hnh bỏn phỏt mi ti sn, s tin thu c ngoi vic thc hin ngha v bo lónh cho hp
ng, s cũn li Ngõn hng thu luụn cho hp ng khỏc m khụng hon li cho ngi bo lónh.
Nh vy l khụng ỳng vỡ ngha v bo lónh cho hp ng th hai cha n hn thc hin hp
ng nờn ngi bo lónh cha phi thc hin ngha v bo lónh.
Thụng qua v ỏn c th trờn õy, ngoi nhng vn cũn tn ti ó c cp, cũn mt
s vn mang tớnh cht chung nh sau:
12
Ngi bo lónh luụn luụn l ngi cú quyn li, ngha v liờn quan n mt v ỏn nhng
khụng cú v ỏn no ngi nhn bo lónh khi kin ngi bo lónh yờu cu ngi bo lónh
thc hin ngha v bo lónh. iu ny chng t mt thc t, ngi bo lónh luụn l ngi cú
ngha v d b, tc l ch khi ngi c bo lónh khụng cũn ti sn thc hin ngha v thỡ
ngi bo lónh mi phi thc hin ngha v bo lónh.
i a s cỏc v ỏn cú liờn quan n hp ng bo lónh, thỡ ngi bo lónh u phi cú mt
ti sn c th chp cho ngi nhn bo lónh, v cỏc bờn cng khụng núi rừ õy l ti sn bo
m cho ngha v bo lónh hay ti sn bo m cho ngha v c bo lónh. iu ny l rt khú
khn cho vic x lý ti sn, c bit trong nhng v ỏn cú nhiu bin phỏp bo m cho mt
ngha v. Vỡ vy cn phi quy nh rừ bo lónh l mt bin phỏp bo m i nhõn, do vy
khụng cú vic dựng ti sn ca ngi th ba bo lónh cho mt ngha v, m phi l ngi
bo lónh cú th dựng ti sn ca mỡnh bo m thc hin ngha v bo lónh. Cú nh vy thỡ
quan h bo lónh mi rừ rng v khụng mõu thun vi bn cht ca bo lónh.
Vic x lý ti sn bo m cũn mang tớnh cht tựy tin, Ngõn hng khụng tin hnh khi
kin v bỏn phỏt mi ti sn th chp theo ỳng quy nh ca phỏp lut, m li t tỡm ngi
mua ti sn sau ú yờu cu ngi ny np tin vo thanh toỏn cho ngha v c bo lónh.
Sau khi ngi mua ti sn np tin thỡ Ngõn hng tr li giy t nh t cho ngi c bo lónh
ngi ny tin hnh th tc mua, bỏn, chuyn nhng. Trong vic ny Ngõn hng v ngi
c bo lónh ó mc rt nhiu sai sút, hu qu kộo theo l rt phc tp. Hoc cú nhng v ỏn,
Ngõn hng ó bỏn phỏt mi ti sn bo m ca ngi bo lónh thc hin ngha v, sau khi
ó tr ht cỏc khon cú trong ngha v bo lónh. S cũn tha, Ngõn hng gi li bo m
cho ngha v bo lónh mt hp ng khỏc cha n hn thc hin, nh vy l khụng ỳng
vi cỏc quy nh ca phỏp lut.
3.3. Phng hng hon thin phỏp lut v bo lónh trong quan h vay tin cỏc T
chc tớn dng
3.3.1. Yờu cu v hon thin phỏp lut v bo lónh
Vic xõy dng v dn hon thin phỏp lut v bo lónh xut phỏt t nhng yờu cu v lý
lun v thc tin sau õy:
- ỏp ng yờu cu ca ng li i mi mnh m trong nn kinh t th trng thỡ h thng
phỏp lut v bo lónh cn c tip tc nghiờn cu v hon thin.
- Yờu cu v mt hi nhp kinh t quc t l vn t ra trc mt v cp thit i vi
hot ng ngõn hng, c bit trong iu kin hin nay khi Vit Nam gia nhp T chc
thng mi th gii, yờu cu v hon thin h thng phỏp lut cho hot ng ca h thng
ngõn hng phi cú nhng thay i ỏng k phự hp vi thụng l v chun mc quc t.
T nhng yờu cu v c s lý lun cng nh thc tin nờu trờn, chỳng tụi cho rng phỏp
lut v bo lónh trong hot ng ngõn hng cn c hon thin nhng ni dung sau:
- Phỏp lut v bo lónh trong hot ng ngõn hng l mt b phn c thự ca phỏp lut
v bo m thc hin ngha v.
- Hon thin cỏc quy nh v bn cht ca bo lónh, ch th quan h bo lónh, hỡnh thc
bo lónh, quyn v ngha v ca cỏc bờn, i tng thc hin ngha v bo lónh.
- Hon thin cỏc quy nh ti cỏc vn bn phỏp lut liờn quan n bo lónh ngõn hng.
3.3.2. Kin ngh hon thin phỏp lut v bo lónh
3.3.2.1. Xõy dng phỏp lut bo lónh thc hin ngha v trong hot ng ngõn hng l
mt b phn c thự ca phỏp lut v bo m thc hin ngha v
13
- Phỏp lut v bo lónh ngõn hng phi c xõy dng thng nht, ng b vi cỏc quy
nh v bo lónh ti B lut Dõn s nh nguyờn tc tha thun, bỡnh ng, nguyờn tc bo v
quyn v li ớch hp phỏp ca cỏc bờn, hỡnh thc, phm vi bo lónh, mi quan h gia cỏc bờn
tham gia quan h bo lónh.
- Xõy dng c ch c thự cho hot ng bo lónh trong ngõn hng trờn c s nhng
nguyờn tc chung nh tớnh c lp ca bo lónh, ch th tham gia quan h bo lónh v cú
nhng quy nh v vic h tr x lý ti sn bo m cho quan h bo lónh, vic h tr ny cn
phi thc hin theo con ng t phỏp nh cỏc quy nh v t tng trong vic gii quyt tranh
chp v quyn yờu cu x lý ti sn bo m ca bờn c bo lónh.
- Vic xõy dng cỏc quy nh v bo lónh cng nhm to s thng nht, minh bch ca h
thng phỏp lut v giao dch bo m, khc phc s khụng thng nht, rừ rng, ng thi tuõn
th nhng nguyờn tc chung ca phỏp lut dõn s, trỏnh vic ban hnh hay ỏp dng vn bn
phỏp lut vỡ li ớch riờng ca mt s ngnh, lnh vc, ch th nht nh.
3.3.2.2. Hon thin quy nh ca phỏp lut v bo lónh ngõn hng
V bn cht ca bo lónh ngõn hng: Bo lónh ngõn hng l vic t chc tớn dng cam kt
s thc hin ngha v thay cho bờn cú ngha v khi bờn cú ngha v khụng thc hin hoc
thc hin khụng ỳng ngha v ó cam kt. Vic xõy dng khỏi nim bo lónh ngõn hng núi
trờn s nh hng cho vic xõy dng cỏc quy nh liờn quan v bo lónh mt cỏch rừ rng v
tng th hn:
- Th hin s tha thun ca cỏc ch th tham gia quan h bo lónh, m mt bờn l cỏc t
chc tớn dng v bờn kia cú th l khỏch hng hoc bờn cú quyn; hoc l s tha thun ca ba
bờn v vic t chc tớn dng s thc hin ngay ngha v cho bờn cú ngha v. Cam kt bo lónh
ca cỏc t chc tớn dng ó th hin c ý chớ ca cỏc bờn tham gia quan h bo lónh, theo ú
cam kt bo lónh th hin cỏc ni dung c bn nh thi hn bo lónh, s tin bo lónh, ngy phỏt
hnh bo lónh, hỡnh thc v iu kin thc hin ngha v bo lónh, quyn v ngha v ca cỏc
bờn, T ú, cỏc bờn tham gia quan h bo lónh cú c s cho vic thc hin bo lónh.
- Xỏc nh rừ thi im m cỏc t chc tớn dng thc hin ngha v bo lónh l khi bờn cú
ngha v vi phm ngha v c bo lónh, xy ra trong hai trng hp ti nhng thi im c th:
Bờn cú ngha v khụng thc hin ngha v ó cam kt; bờn cú ngha v thc hin khụng ỳng
ngha v ó cam kt. Quy nh ny s trỏnh cho cỏc bờn liờn quan cú s tranh chp v vic xỏc nh
thi im thc hin ngha v bo lónh.
- Bo m thc hin thay ngha v cho bờn cú ngha v, iu ú cng phự hp vi bn
cht ca phỏt hnh tớn dng chng t theo hỡnh thc tớn dng th tr chm, ngoi tr hỡnh
thc phỏt hnh th tớn dng tr ngay m khỏch hng ký qu hoc c cho vay 100% giỏ
tr thanh toỏn.
- V hỡnh thc bo lónh: i vi th bo lónh, phỏp lut hin hnh quy nh ú l cam kt
n phng ca cỏc t chc tớn dng, nh vy cha th hin c ý chớ ca cỏc ch th tham
gia quan h bo lónh, do ú vic xỏc nh nhng ni dung cam kt ti th bo lónh cha cú s
thng nht. Vỡ vy cú quy nh chớnh xỏc i vi c hai trng hp v hiu lc ca th bo
lónh v hp ng bo lónh, chỳng tụi thy rng cn thit phi b sung quy nh v thi im
cú hiu lc ca cam kt bo lónh theo hng: Thi im cú hiu lc ca cam kt bo lónh
theo tha thun ca cỏc bờn, trng hp khụng cú tha thun, cam kt bo lónh cú hiu lc t
ngy t chc tớn dng phỏt hnh bo lónh.
- V cn c v thi hn thc hin ngha v bo lónh: khi bờn c bo lónh vi phm ngha
v trong hp ng ó cam kt, ni dung ny cn c c th húa trong hai trng hp: (i)
n thi hn m bờn c bo lónh khụng thc hin ngha v; (ii) Cha n thi hn thc
14
hin ngha v nhng bờn c bo lónh thc hin khụng ỳng, khụng y ngha v ó cam
kt.
- Thi hn thc hin ngha v bo lónh: phỏp lut v bo lónh cn thit phi b sung ni
dung ny, theo ú, thi hn thc hin ngha v bo lónh s do cỏc bờn tha thun, trong
trng hp cỏc bờn khụng tha thun thỡ thi hn thc hin ngha v bo lónh do bờn bo lónh
n nh.
- V quyn v ngha v ca cỏc bờn trong quan h bo lónh:
+ Phỏp lut v bo lónh ngõn hng ó quy nh khỏ chi tit v quyn v ngha v ca cỏc
bờn tham gia quan h bo lónh. Tuy nhiờn, v quyn v ngha v ca bờn nhn bo lónh cha
c cp n s l khú khn cho bờn nhn bo lónh trong quỏ trỡnh tham gia quan h bo
lónh. Do ú, cn thit phi b sung quy nh v quyn v ngha v ca bờn nhn bo lónh.
+ Vic phỏp lut v bo lónh ngõn hng quy nh cng nhc bờn c bo lónh luụn luụn
l bờn cú ngha v np phớ l khụng chớnh xỏc v khụng phự hp vi nguyờn tc t do tha
thun trong ký kt hp ng.
- V i tng ca ngha v bo lónh: b sung vo quy nh v bo lónh ngõn hng theo
hng m rng i tng ca ngha v bo lónh l vic thc hin mt cụng vic trờn c s
cn c vo quy nh hin hnh ca B lut Dõn s v thc hin ngha v dõn s thụng qua
ngi th ba. Khi t chc tớn dng phi thc hin ngha v bo lónh ca mỡnh thỡ cú th la
chn vic thc hin ngha v bng cỏch thc hin mt cụng vic nht nh.
- Cn lm rừ v hon thin quy nh v "khụng cú kh nng thc hin ngha v" ti Ngh
nh 163/2006/N-CP c thng nht ỏp dng, trỏnh tỡnh trng ỏp dng khụng thng
nht, ch quan v khụng cú cn c, c s xỏc nh.
- i vi quy nh v x lý ti sn ca bờn bo lónh cn quy nh thờm v x lý ti sn ca
bờn bo lónh trong trng hp bờn bo lónh bo m ngha v bo lónh bng bin phỏp th chp,
cm c ti sn ca mỡnh. Trong trng hp ny thỡ bờn nhn bo lónh x lý ti sn theo th
chp, cm c m khụng phi khi kin.
- V min thc hin ngha v bo lónh ti iu 368 B lut Dõn s, nờn quy nh ngi
bo lónh v ngi c bo lónh phi liờn i thc hin ngha v bo lónh khi n hn. Bờn
nhn bo lónh cú quyn yờu cu bt c bờn no thc hin ngha v ú.
3.3.2.3. Hon thin cỏc quy nh ti cỏc vn bn phỏp lut cú liờn quan n bo lónh
ngõn hng
- Do cha phõn bit rừ v nghip v bo lónh v nghip v tớn dng trong Lut Cỏc t
chc tớn dng, nờn cỏc vn bn phỏp lut v ngõn hng cha cú s thng nht trong cỏc quy
nh v hai nghip v ny. Theo quy nh thỡ t chc tớn dng ỏp dng hỡnh thc ny di
dng mt cam kt cho khỏch hng ca mỡnh vay vn ca i tỏc khỏc v khi khỏch hng
khụng thc hin c ngha v ca mỡnh i vi ngi th hng thỡ t chc tớn dng s thc
hin tr thay cho khỏch hng thanh toỏn cho ngi th hng, vỡ vy hỡnh thc ny ging
vi nghip v bo lónh hn l nghip v tớn dng.
- Cha xõy dng c mt cỏch tng th v nghip v bo lónh ngõn hng, t ú cú
bin phỏp qun lý hiu qu.
- Hin nay phỏp lut v ngoi hi cha cú quy nh v bo lónh ngõn hng i vi t chc
hoc cỏ nhõn nc ngoi, iu ú l mt hn ch rt ln cho khỏch hng nc ngoi khi cú
nhu cu tip cn vi nghip v bo lónh ca cỏc t chc tớn dng ti Vit Nam. i vi cỏc
quy nh v qun lý ngoi hi, cn thit phi nghiờn cu b sung quy nh v iu kin bo
lónh i vi trng hp khỏch hng l t chc hoc cỏ nhõn nc ngoi.
- Mc dự quy ch ng ti tr ca Ngõn hng Nh nc ó c ban hnh v ang cú
hiu lc thi hnh, nhng ni dung quy ch khụng cú iu khon no quy nh v vic xut,