Tiểu luận triết học - Triết 4 - Chuyên ngành LSVN
lt, bt cụng, kiờn quyt v nht quỏn bờnh vc ngi nghốo, ngi lao ng; thc
s tụn trng con ngi v cú kh nng to ln trong vic bo v mụi sinh.
Cn lu ý rng, khỏc vi ch ngha Mỏc, cỏc hc thuyt khỏc ch thc hin
nhng iu núi trờn nh l nhng bin phỏp tỡnh th, hoc nh l nhng gii phỏp
bt c d. Trong khi ú, ch ngha Mỏc trong bn cht ca nú, tt yu phi thc
hin nhng nhim v vn cú ca mỡnh.
1. Phm trự hỡnh thỏi kinh t - xó hi
Bng nhng cụng trỡnh nghiờn cu t m v quỏ trỡnh lch s, Mỏc ó xõy dng
hc thuyt hỡnh thỏi kinh t - xó hi, trong ú ụng ó vch ra ni dung ca phm
trự hỡnh thỏi kinh t - xó hi, bao gm cỏc quan im c bn sau:
a. Quan im tha nhn sn xut vt cht l c s ca s tn ti v phỏt trin
ca xó hi.
Theo Mỏc v nghen thỡ s sn xut xó hi l hot ng c trng riờng cú ca
con ngi v ca xó hi loi ngi.
Ch ngha Mỏc -Lờnin khng nh rng xó hi tn ti v phỏt trin c l nh
sn xut vt cht, lch s ca xó hi trc ht l lch s phỏt trin ca sn xut vt
cht, l lch s ca cỏc phng thc sn xut k tip nhau trong cỏc gai on phỏt
trin xó hi. Chớnh vỡ th, Mỏc cho rng: "V i th, cú th coi cỏc phng thc
sn xut chõu ỏ, c i, phong kin v t xn hin i l nhng thi i tin trin
dn dn ca hỡnh thỏi kinh t - xó hi".
iu ỏng lu ý l, s sn xut v tỏi sn xut ra i sng xó hi, xột n cựng
l nhõn t quyt nh i vi lch s, ngha l i vi c cỏc lnh vc ca vn hoỏ
tinh thn núi chung. Tuy nhiờn vn l ch, mi quan h nhõn qu ú phi
c t trong iu kin xột n cựng. Ch khi xột n cựng, ngha l khi gii thớch
s vt bng nguyờn nhõn cui cựng sinh ra s vn ng ca nú thỡ lỳc ú nhõn t
kinh t mi úng vai trũ l cỏi quyt nh Thoỏt ly khi iu kin xem xột ny,
vai trũ quyt inh cú th khụng cũn thuc v nhõn t kinh t na.
b. Quan im v mi quan h bin chng gia lc lng sn xut v quan h sn
xut.
Trong hc thuyt v hỡnh thỏi kinh t - xó hi ca Mỏc thỡ phng thc sn xut
l khỏi nim biu th cỏch thc con ngi thc hin quỏ trỡnh sn xut vt cht
nhng giai on lch s nht nh ca xó hi loi ngi. Phng thc sn xut l
cỏi m nh nú ngi ta cú th phõn bit c s khỏc nhau ca nhng thỡ i
kinh t khỏc nhau. ỳng nh Mỏc ó núi: "Nhng thi i kinh t khỏc nhau
khụng phi ch chỳng sn xut ra cỏi gỡ m l ch chỳng sn xut bng cỏch
no".
Vi tớnh cỏch l nhng thi i kinh t khỏc nhau, phng thc sn xut chớnh
l s thng nht bin chng gia mt bờn l lc lng sn xut, - cỏi biu hin ca
mi quan h gia con ngi vi t nhiờn; l s thng nht bin chng gia con
ngi vi t liu sn xut m trc ht l vi cụng c lao ng; vi mt bờn l
Học viên: Đoàn Đại Cơng
5
Tiểu luận triết học - Triết 4 - Chuyên ngành LSVN
quan h sn xut, - cỏi biu hin ca mi quan h gia con ngi vi nhau trong
sn xut xó hi.
Nh vy, vi cỏc nh kinh in ca ch ngha Mỏc- Lờnin thỡ nhõn t úng vai
trũ quyt nh trong vic thay i cỏc quan h sn xut v do ú thay i cỏc hỡnh
thỏi kinh tộ - xó hi l lc lng sn xut, m trc ht l cụng c lao ng ch
khụng phi l mt nhõn t no khỏc.
Mỏc dựng mt tng th cỏc quan h sn xut lm tiờu chun trc tip phõn
bit nhng giai on phỏt trin c thự trong lch s nhõn loi. Theo Mỏc, quan h
sn xut l quan h gia ngi vi ngi trong sn xut, bao gm:
1. Cỏc quan h s hu i vi t liu sn xut.
2. Cỏc quan h trong t chc v qun lý sn xut.
3. Cỏc quan h trong phõn phi sn phm lao ng.
Nhng quan h ny, mc dự v mt kh nng, luụn luụn cú xu th phự hp vi
mt trỡnh phỏt trin nht nh ca lc lng sn xut; song trong thc t, trc
ht chỳng li l nhng quan h hin thc - lch s ca con ngi nhng giai on
lch s xỏc nh. Chớnh iu ny ó núi lờn quy lut quan h sn xut phự hp vi
tớnh cht v trỡnh ca lc lng sn xut l quy lut ph bin tỏc ng trong
ton b tin trỡnh lch s nhõn loi. S thay th phỏt trin i lờn ca lch s xó hi
loi ngi t ch cụng xó nguyờn thu n ch chim hu nụ l, ch
phong kin, ch t bn ch ngha v xó hi cng sn tng lai, trờn thc t l
do s tỏc ng ca h thng cỏc quy lut xó hi, trong ú quy lut quan h sn
xut phự hp vi tớnh cht v trỡnh ca lc lng sn xut l quy lut c bn
nht.
Mỏc vit : "Ti mt giai on phỏt trin no ú ca chỳng, cỏc lc lng sn
xut vt cht ca xó hi mõu thun vi nhng quan h sn xut hin cú , trong ú
t trc n nay cỏc lc lng sn xut vn phỏt trin. T ch l nhng hỡnh thc
phỏt trin ca lc lng sn xut, nhng quan h y tr thnh xing xớch ca cỏc
lc lng sn xut. Khi ú bt u thi i mt cuc cỏch mng xó hi".
c. Quan im v mi quan h bin chng gia c s h tng v kin trỳc thng
tng.
Ton b nhng quan h sn xut xó hi, bao gm nhng quan h sn xut thng
tr, tc l nhng quan h sn xut c trng cho mi phng thc sn xut v tt
c nhng quan h sn xut khỏc tn ti hin thc trong mi phng thc sn xut "
hp thnh " c cu kinh t ca xó hi. Khỏi nim c s h tng dựng ch ton b
nhng quan h sn xut ca mt hỡnh thỏi kinh t - xó hi trong s vn ng hin
thcca chỳng hp thnh c cu kinh t ca hỡnh thỏi kinh t - xó hụi ú.
Mỏc vit: "Ton b nhng quan h sn xut y hp thnh c cu kinh t ca xó
hi, tc l cỏi c s hin thc trờn ú xõy dng lờn mt kin trỳc thng tng phỏp
lý v chớnh tr v nhng hỡnh thỏi ý thc xó hi nht nh tng ng vi c s hin
thc ú."
Học viên: Đoàn Đại Cơng
6
Tiểu luận triết học - Triết 4 - Chuyên ngành LSVN
Nh vy kin trỳc thng tng l ton b nhng t tng xó hi, nhng thit
ch xó hi tng ng v nhng quan h ni ti ca thng tng hỡnh thnh trờn
mt c s h tng nht nh.
Cn c vo nhng t tng ca cỏc nh kinh in ch ngha Mỏc - Lờnin v
thc tin ca lch s loi ngi, chỳng ta cú th xỏc nh: hỡnh thỏi kinh t - xó hi
l mt khỏi nim ca ch ngha duy vt lch s, dựng ch xó hi tng giai
on lch s nht nh, vi mt kiu quan h sn xut c trng cho xó hi ú phự
hp vi mt trỡnh nht nh ca lc lng sn xut v mt kin trỳc thng
tng tng ng c xõy dng trờn nhng quan h sn xut y.
2. í ngha ca hc thuyt hỡnh thỏi kinh t - xó hi ca ch ngha Mỏc -
Lờnin
Trc Mỏc, ch ngha duy tõm thng tr trong khoa hc xó hi. Cỏc nh trit
hc ó khụng th gii quyt mt cỏch khoa hc vn phõn loi cỏc ch xó hi
v phõn k lch s. Hc thuyt Mỏc v hỡnh thỏi kinh t - xó hi ra i l mt cuc
cỏch mng trong ton b quan nim v lch s xó hi.
Vi hc thuyt hỡnh thỏi kinh t - xó hi, ch ngha Mỏc ó ch ra rng, ng lc
ca lch s khụng phi l mt th tinh thn thn bớ no, m chớnh l hot ng thc
tin ca con ngi di tỏc ng ca cỏc quy lut khỏch quan.
Hc thuyt hỡnh thỏi kinh t - xó hi l quan nim duy vt bin chng c c
th húa trong vic xem xột i sng xó hi. Trc ht, hc thuyt ny gn bú hu
c vi vic m rng cỏc nguyờn tc ca ch ngha duy vt vo s nhn thc cỏc
hien tng xó hi. Chớnh vic m rng ch ngha duy vt vo lnh vc lch s xó
hi ó cho phộp vch ra s thng nht gia xó hi v t nhiờn, s thng nht ca
ton b th gii vt cht.
Trong tt c mi quan h xó hi, Mỏc ó lm ni bt nhng quan xó hi v cht,
tc l nhng quan h sn xut, nhng quan h c bn, ban u v quyt nh tt c
mi quan h khỏc. Bng cỏch ny, ch ngha duy vt cung cp cho khoa hc xó hi
mt tiờu chun hon ton khỏch quan thy c cỏc quy lut xó hi. Do ú, ''cú
th em nhng ch ca cỏc nc khỏc nhau khỏi quỏt li thnh mt khỏi nim
c bn duy nht l: hỡnh thỏi xó hi. Ch cú s khỏi quỏt ú mi cho phộp chuyn
t vic mụ t nhng hin tng xó hi sang vic phõn tớch hin tng ú mt cỏch
ht sc khoa hc''.
Hc thuyt hỡnh thỏi kinh t - xó hi ó khc phc c quan nim tru tng
v xó hi. Nú bỏc b cỏch miờu t mt xó hi núi chung, phi lch s, khụng thay
i v cht. Do vic hỡnh thnh hc thuyt hỡnh thỏi kinh t - xó hi m quan im
phi lch s v xó hi ó phi nhng ch cho qua im lch s c th.
Hc thuyt hỡnh thỏi kinh t - xó hi l c s phng phỏp lun ca s phõn
tớch khoa hc v xó hi, hũn ỏ tng ca khoa hc xó hi; v do ú, l mt trong
nhng nn tng lý lun ca ch ngha xó hi khoa hc.
Hc thuyt hỡnh thỏi kinh t - xó hi ln u tiờn cung cp cho chỳng ta nhng
tiờu chun thc s duy vt vố phõn k lch s v cho phộp i sõu vo bn cht ca
Học viên: Đoàn Đại Cơng
7
Tiểu luận triết học - Triết 4 - Chuyên ngành LSVN
quỏ trỡnh lch s, hiu c lụgic khỏch quan ca quỏ trỡnh ú. Hc thuyt ny
giỳp cho vic hiu c s vn ng ca xó hi theo cỏc quy lut khỏch quan,
vch ra s thng nht trong cỏi muụn mu muụn v ca cỏc s kin lch s cỏc
nc khỏc nhau trong cỏc thi k khỏc nhau. Chớnh vỡ th m nú em li cho khoa
hc xó hi si dõy dn ng phỏt hin ra nng mi liờn h nhõn qu, gii
thớch ch khụng ch mụ t cỏc s kin lch s. Nú l c s khoa hc tip cn
ỳng n khi gii quyt nhng vn c bn ca cỏc ngnh khoa hc xó hi ry
a dng. Bt k mt hin tng xó hi no, t hin tng kinh t n hin tng
tinh thn, u ch cú th c hiu ỳng khi gn nú vi mt hỡnh thỏi kinh t - xó
hi nht nh.
Ngy nay, thc tin lch s v kin thc v lch s ca nhõn loi ó cú nhiu b
sung v phỏt trin mi so vi khi hc thuyt v hỡnh thỏi kinh t xó hi ra i. Tuy
vy, nhng c s khoa hc m quan nim duy vt v lch s ó em n cho khoa
hc xó hi vn gi nguyờn giỏ tr.
3. S phỏt trin ca cỏc hỡnh thỏi kinh t - xó hi l qu trỡnh lch s - t
nhiờn.
Hc thuyt hỡnh thỏi kinh t - xó hi khụng ch xỏc nh cỏc yu t cu thnh
hỡnh thỏi kinh t - xó hi, m cũn xem xột xó hi trong mt quỏ trỡnh bin i v
phỏt trin khụng ngng.Mỏc vit:''Tụi coi s phỏt trin ca nhng hỡnh thỏi kinh t
- xó hi l mt quỏ trỡnh lch s - t nhiờn''. Mỏc coi lc lng sn xut v qua h
sn xut , c s h tng v kin trỳc thng tng l nhng yu t hp thnh khụng
th thiu c ca hỡnh thỏi kinh t - xó hi; ng thi ụng cng coi mi qua h
bin chng gia cỏc yu t ú chớnh l nhng quy lut phỏt trin ca cỏc hỡnh thỏi
kinh t - xó hi vi t cỏch l quỏ trỡnh lch s t nhiờn.
'' Lch s - t nhiờn'' ngha l quỏ trỡnh lch s mang tớnh t nhiờn, tip tc lch
s ca gii t nhiờn, vn ng theo quy lut v xột n cựng thỡ khụng ph thuc
vo ý mun con ngi. Chớnh l da vo t tng v i ny, da vo s nh hỡnh
khỏch quan ca cỏc quan h kinh t - xó hi to ra c cu kinh t ca xó hi, Mỏc
ó tỏch ra cỏc hỡnh thỏi kinh t - xó hi: cng sn nguyờn thu, chim hu nụ l,
phong kin v t bn ch ngha. Mi hỡnh thỏi kinh t - xó hi ú c coi nh
mt c th xó hi t phỏt trin theo nhng quy lut vn cú ca nú,''mt c th xó
hi riờng bit, cú nhng quy lut riờng v s ra i ca nú, v hot ng ca nú v
bc chuyn ca nú lờn mt hỡnh thc cao hn, tc l bin thnh mt c th xó hi
khỏc". S thay th k tip nhau ca cỏc hỡnh thỏi kinh t - xó hi: xó hi cng sn
nguyờn thu c thay th bng xó hi chim hu nụ l, xó hi chim hu nụ l
c thay th bng xó hi phong kin, xó hi phong kin c thay th bng xó
hi t bn ch ngha ó to nờn trc ng tin trin trong lch s loi ngi.
Theo Mỏc, s thay th mt hỡnh thỏi kinh t - xó hi ny bng mt hỡnh thỏi
kinh t - xó hi khỏc c thc hin thụng qua cỏch mng xó hi. Nguyờn nhõn
sõu xa ca cỏc cuc cỏch mng ú l mõu thun gia lc lng sn xut vi quan
h sanr xut, c bit l khi quan h sn xut tr thnh xing xớch ca lc lng
sn xut. Trong thi k cỏch mng, c s kinh t thay i thỡ tt c kin trỳc
thng tng s cng thay i theo cho phự hp. T nhng lp lun nh vy cỏc
Học viên: Đoàn Đại Cơng
8
Tiểu luận triết học - Triết 4 - Chuyên ngành LSVN
nh kinh in ca ch ngha Mỏc i n kt lun: hỡnh thỏi kinh t - xó hi t bn
ch ngha nht nh s c thay th bng hỡnh thỏi kinh t - xó hi cng sn ch
ngha v s thay th ny cng l quỏ trỡnh lch s - t nhiờn. S thay th ú c
thc hin thụng qua cỏch mng xó hi ch ngha m hai tin vt cht quan trng
nht ca nú l s phỏt trin ca lc lng sn xut v s trng thnh ca giai cp
vụ sn.
4. Phõn tớch hỡnh thỏi kinh t - xó hi, Mỏc - nghen ó d bỏo v xó hi
tng lai.
Trong hc thuyt hỡnh thỏi kinh t - xó hi, Mỏc tp trung phõn tớch hỡnh thỏi
kinh t - xó hi t bn ch ngha. ễng vit: " Xó hi t sn l mt t chc sn xut
phỏt trin nht v i din nht trong lch s. Vỡ vy, cỏc phm trự biu th nhng
quan h ca xó hi ú, kt cu ca xó hi ú, ng thi cng cho ta cỏi kh nng
hiu thu c kt cu v cỏc quan h sn xut ca tt c cỏc hỡnh thỏi - xó hi ó
dit vong " ng thi, chớnh s gii phu ca Mỏc i vi xó hi t bn v cỏc
quy lut vn ng ca nú ó cho phộp ụng d bỏo mt cỏch khoa hc v xó hi
tng lai.
Trong hc thuyt hỡnh thỏi kinh t - xó hi, do ỏp dng trit phng phỏp duy
vt bin chng vo vic nghiờn cu xó hi, Mỏc v nghen khụng ch phõn chia
lch s xó hi loi ngi ra thnh cỏc hỡnh thỏi kinh t - xó hi, m cũn phõn chia
mi hỡnh thỏi kinh t - xó hi ra thnh cỏc giai on phỏt trin nht nh. Theo
Mỏc, mi hỡnh thỏi kinh t - xó hi u cú tớnh cht qua v tớnh cht lch s
ngha l u phi tri qua quỏ trỡnh phỏt sinh, phỏt trin v tiờu vong chuyn
sang mt hỡnh thỏi cao hn. T khi xut hin n khi kt thỳc s tn ti ca mỡnh,
mi hỡnh thỏi kinh t - xó hi u tri qua ba giai on c bn: giai on phỏt sinh,
giai on phỏt trin v giai on kt thỳc. Mi giai on y u cú di, gii hn
v thi gian, cng nh ni dung v c im riờng ca nú. Mi giai on y li
c phõn chia ra thnh cỏc thi k, cỏc thi on phỏt trin khỏc nhau.
Mỏc coi hỡnh thỏi kinh t - xó hi mi l mt c th xó hi vn ng v bin i
khụng ngng. Mỏc kiờn quyt u tranh chng nhng biu nin lóng mn v duy
tõm trong vic mụ t xó hi tng lai. Vỡ trong thi Mỏc, cỏch mng xó hi ch
ngha cha ginh c thng li, cho nờn khi núi v xó hi ch ngha, ch ngha
cng sn, Mỏc khụng xỏc nh trc nhng hỡnh thc c th ca nú, khụng mun
v bc tranh t m vi nhng chi tit v nhng quan h ca nú m ụng ch núi n
nhng lun im v tớnh tt yu v nhng c trng tiờu biu ca xó hi ú. ễng
ó cú cụng bin ch ngha xó hi t khụng tng thnh khoa hc, t nn múng
cho lý lun v s phõn k hỡnh thỏi kinh t - xó hi cng sn ch ngha. ễng ó
nhỡn thy trc rng xó hi mi phi tri qua nhiu giai on, nhiu thi k trờn
con ng tin lờn ch ngha cng sn.
Học viên: Đoàn Đại Cơng
9
Tiểu luận triết học - Triết 4 - Chuyên ngành LSVN
Chng II:
S HèNH THNH Lí LUN V CH NGHA X HI KHOA HC
Nghiờn cu quỏ trỡnh hỡnh thnh lý lun v ch ngha xó hi khoa hc, cú th
thy rừ tng lun im ca cỏc nh sỏng lp ra CNXHKH ó xut hin trong hon
cnh lch s - c th no; phi u tranh ra sao bo v quan im ca mỡnh;
nhng lun im no ó c b sung, thm chớ thay i trong qua trỡnh phỏt trin
lý lun gn vi nhng thay i ca hin thc xó hi; vỡ sao hai ụng li gi hc
thuyt ca mỡnh l ch ngha xó hi khoa hc.
iu kin quan trng nht cho ch ngha Mỏc núi chung v cho ch ngha xó hi
khoa hc núi riờng ra i l s xut hin ca giai cp vụ sn trờn v i lch s.
Nghiờn cu quỏ trỡnh hỡnh thnh lý lun v ch ngha xó hi khoa hc, cú th
phõn chia quỏ trỡnh ú thnh cỏc giai on di õy:
1. Giai on th nht (1842-1845)
a. Thi k Mỏc hot ng Bỏo sụng Ranh l cỏi mc quan trng ỏnh du s
chuyn hng ca Mỏc t ch ngha duy tõm sang ch ngha duy vt bin chng
v t ch ngha dõn ch cỏch mng sang ch ngha xó hi khoa hc.
b. Bc chuyn t ch ngha duy tõm sang ch ngha duy vt, t ch ngha dõn
ch cỏch mng sang ch ngha cng sn c hon thnh trong nhng bc th v
nhng bi bỏo ca Mỏc ng trong tp chớ Niờn giỏm Phỏp - c.
c. Tỏc phm bn tho kinh t - trit hc nm 1844 gi v trớ quan trng trong vic
hỡnh thnh CNXHKH. Trong tỏc phm ny c ba b phn hp thnh ch ngha
Mỏc nm trong qua trỡnh hỡnh thnh vi t cỏch l mt chnh th thng nht.
õy, Mỏc thc hin hai nhim v gn lin vi nhau: tng kt nhng nghiờn cu
kinh t u tiờn ca mỡnh v lun chng tớnh tt yu ca s ci to cng sn ch
ngha i vi xó hi.
im xut phỏt trong phõn tớch ca Mỏc v khoa kinh t chớnh tr l mõu thun
gia t bn v vụ sn. Theo Mỏc, s i khỏng ú cú mt trong quan h gia tin
cụng ca cụng nhõn v li nhun ca nh t bn. Qua s phõn tớch mõu thun ú,
Mỏc t c s cho lý lun u tranh giai cp trong giai on phỏt trin cao nht
ca ch t hu, tng ng vi nú l s phõn cc xó hi thnh giai cp ch s
hu v giai cp vụ sn.
2. Giai on th hai (1845 - 1848)
T mựa xuõn nm 1845 n thỏng 2 nm 1848 l giai on cú ý ngha quyt
nh ca quỏ trỡnh hỡnh thnh ch ngha xó hi khoa hc, Mỏc v ngghen ó vit
mt sú tỏc phm quan trng nhm lun chng v mt trit hc cho ch ngha xó
hi khoa hc v son tho cng lnh u tiờn ca ng cng sn.
a. H t tng c l tỏc phm ry quan trng ca Mỏc v nggen, trong ú hai
ụng em i lp h t tng vụ sn vi h t tng t sn núi chung v vi h t
Học viên: Đoàn Đại Cơng
10
Tiểu luận triết học - Triết 4 - Chuyên ngành LSVN
tng c núi riờng.c bit õy,Mỏc v nggen ó lm sỏng t mi quan h
bin chng gia lc lng sn xut v quan h sn xut, mi quan h gia c s
h tng v kin trỳc thng tng. ú l nhng t tng quan trng hỡnh thnh
hc thuyt v hỡnh thỏi kinh t - xó hi. Hai ụng nhn mnh rng, s phỏt trin cỏc
mõu thun gia lc lng sn xut v quan h sn xut ca xó hi t bn tt yu
dn ti cỏch mng vụ sn.
iu ỏng chỳ ý trong tỏc phm H t tng c l Mỏc v nggen ó trỡnh by
mt cỏch rừ rt lun im c bn ca ch ngha xó hi khoa hc v hai tin vt
cht ca cỏch mng xó hi ch ngha - ú l s phỏt trin ca lc lng sn xut
v s hỡnh thnh giai cp vụ sn cỏch mng.
Trong h t tng c, Mỏc v nggen ó d bỏo nhng thay i v cht trong
mi lnh vc c bn ca i sng xó hi ca xó hi tng lai. Cựng vi vic th
tiờu ch t hu v xó hi húa kinh t gia ỡnh thỡ quan h gia ỡnh cng i
khỏc. Cựng vi vic ci to tn ti xó hi thỡ ý thc xó hi cng s thay i. Ch
ngha cng sn l xó hi to ra nhng iu kin cho s phỏt trin t do ton din
ca mi ngi.
Khi phờ phỏn ch ngha duy tõm v ch ngha khụng tng, Mỏc v nggen ó
nờu lờn nhng t tng rt quan trng ca ch ngha xó hi khoa hc:'' i vi
chỳng ta, ch ngha cng sn khụng phi l mt trng thỏi cn phi sỏng to ra,
khụng phi l mt lý tng m hin thc phi khuụn theo. Chỳng ta gi ch ngha
cng sn l mt phong tro hin thc, nú xoỏ b trng thỏi hin nay. Nhng iu
kin ca phong tro y l do nhng tin hin ang tn ti ra ''.
H t tng c l tỏc phm ó t nn tng lý lun cho vic phỏt trin tip theo
lý lun v ch ngha xó hi khoa hc vi t cỏch l mt h thng. Trong tỏc phm
ny, ch ngha xó hi khoa hc c trỡnh by khụng nhng i lp vi h t
tng t sn, m cũn i lp vi ch ngha khụng tng tiu t sn.
b. Nu vic phờ phỏn '' ch ngha xó hi chõn chớnh'' l nhm chng licỏch kin
gii duy tõm t bin chng v ch ngha xó hi, thỡ vic phờ phỏn ch ngha
Pruụng khụng nhng chng li ch ngha duy tõm, m cũn bỏc b quan im
kinh t sai lm ca ch ngha xó hi tiu t sn.
Song song vi vic phờ phỏn nhng c s kinh t v trit hc ca ch ngha
Pruụng, Mỏc tip tc phỏt trin lý lun v ch ngha xó hi khoa hc. ễng coi s
phỏt trin ca lc lng sn xut l tin cho s gii phúng giai cp vụ sn v
xõy dng xó hi mi.
Tuyờn ngụn ca ng cng sn do Mỏc - nghen vit vo cui 1847 u 1848 l
tỏc phm gi mt v trớ c bit trong lch s lý lun v ch ngha xó hi khoa hc.
Trong tỏc phm ny lý lun u tranh giai cp chim v trớ quan trng. Hai ụng
khng nh: lch s tt c cỏc xó hi tn ti t trc n ngy nay ch l lch s u
tranh giai cp. Cuc u tranh ca giai cp vụ sn chng li giai cp t sn khụng
phi l ngoi l, m l nh cao ca u tranh gia giai cp ch s hu v giai cp
ngi lao ng. Bi vỡ, ch ngha t bn a mi mõu thun vn cú xó hi cú
giai cp i khỏng lờn ti nh im ca chỳng. Hai ụng cũn ch rừ s xung t
Học viên: Đoàn Đại Cơng
11
Tiểu luận triết học - Triết 4 - Chuyên ngành LSVN
gia lc lng sn sut v quan h sn xut th hin ra l xung t gia giai cp
búc lt v giai cp b búc lt. Cỏch mng xó hi phi gii quyt mõu thun i
khỏng ú.
Vch ra ni dung ca cỏc cuc cỏch mng xó hi v cỏc kiu nh nc, hai ụng i
ti kt lun: Vic xúa b cỏc giai cp búc lt ch cú th nh chuyờn chớnh ca giai
cp vụ sn. Vic giai cp vụ sn duy nht cú th tr thnh giai cp cỏch mng,
c hai ụng lun chng qua phõn tớch s phỏt trin ca ch ngha t bn.
Theo Mỏc v nghen, s phỏt trin ca lc lng sn xut s thi hnh bn ỏn t
hỡnh i vi ch ngha t bn. S sp ca giai cp t sn v thng li ca giai
cp vụ sn u l tt yu nh nhau. Ch ngha xó hi ch t c nh cuc u
tranh lõu di ca giai cp vụ sn chng li giai cp t sn, cuc u tranh tt yu
n bựng ra thnh cỏch mng cụng khai, m giai cp vụ sn thit lp s thng tr
ca mỡnh bng cỏch dựng bo lc lt giai cp t sn.
Nghiờn cu s phỏt trin ca cuc u tranh giai cp trong ch ngha t bn, Mỏc
v nghen ó cú mt kt lun quan trng: kt qu tt yu ca cuc u tranh ú l
chuyờn chớnh vụ sn.
3. Giai on ba (1848 - 1867)
Giai on ny bt u t cuc cỏch mng chõu u 1848 - 1849. Lý lun v ch
ngha xó hi khoa hc phỏt trin ch yu da trờn kinh nghim cỏch mng.
õy l giai on m Mỏc v nghen quan tõm nhiu ti quỏ trỡnh ci to cỏch
mng sp ti. Do vt, hai ụng ó son tho hc thuyt u tranh giai cp v cỏch
mng xó hi. Cựng vi vic tip tc nghiờn cu cỏc vn trc õy, mt lot
lun im lý lun mi ó c a ra, nhng t tng v nhng lun im a ra
trc õy, lỳc ny c trỡnh by v phỏt trin ti mc hon ho.
Khi nghiờn cu nguyờn nhõn ca cỏch mng, Mỏc v nghen ó i n kt
lun rng khụng cú khng hong kinh t thỡ khụng th cú cỏch mng. "Trong cnh
phn vinh ph bin nh vy, khi m lc lng sn xut ca xó hi t sn phỏt trin
rc r ti mc núi chung cú th cú c trong khuụn kh nhng quan h t sn,
thỡ khụng th núi n chuyn cú mt cuc caqchs mng tht s. Mt cuc cỏch
mng nh vy ch cú th cú trong nhng thi k m c hai nhõn t ú, lc lng
sn xut hin i v cỏc hỡnh thc sn xut t sn mõu thun vi nhau Cuc cỏch
mng mi ch cú th xy ra tip theo sau mt cuc khng hong mi. Nhng vic
cỏch mng s xy n cng tt yu khụng th trỏnh khi nh vic khng hong s
xy n".
Quỏ trỡnh hỡnh thnh lý lun v ch ngha xó hi khoa hc cú th túm tt nh
sau:
Mt l: lý lun v ch ngha xó hi khoa hc ó ra i trong bi cnh ch ngha
t bn ang kt thỳc nhng ci to dõn ch t sn v vo thi k cnh tranh t
do. c trng ca thi k ny l s phỏt trin mnh m ca lc lng sn xut, l
xoỏ b nhng tn d ca ch phong kin, l tp trung v tớch t s hu vo tay
Học viên: Đoàn Đại Cơng
12
Tiểu luận triết học - Triết 4 - Chuyên ngành LSVN
mt nhúm nh cac nh t bn, l s xut hin giai cp vụ sn, l s xung t gia
giai cp t sn v giai cp vo sn.
Lỳc ú nc c, quờ hng ca Mỏc v nghen ang ng trc cuc cỏch
mng t sn. Tõng lp t sn c ó thng tr v kinh t song cha ginh c
chớnh quyn, nờn h cú nhu cu ci to thng tng chớnh tr phong kin thnh
thng tng chớnh tr t bn ch ngha.
Trong tỡnh hỡnh nh vy, Mỏc vag nghen ó t th hin l cỏc nh cỏch mng
dõn ch, u tranh cho nhng ci to dõn ch t sn chng li ch phong kin.
Vic tip xỳc vi thc tin, vic nghiờn cu khoa hc kinh t chớnh tr t sn, vic
k tha cú phờ phỏn trit hc c in c v ch ngha xó hi khụng tng Phỏp
ó cho phộp cỏc ụng thc hin bc chuyn t ch ngha duy tõm sang ch ngha
duy vt, t ch ngha dõn ch cỏch mng sang ch ngha xó hi cỏch mng.
Hai l: Trong sut qu trỡnh hỡnh thnh lý lun v ch ngha xó hi khoa hc,
Mỏc v nghen luụn hng ti mc ớch nhõn o l gii phúng con ngi. Kinh
t chớnh tr hc t sn gi vai trũ quan trng trong quỏ trỡnh Mỏc v nghen
nghiờn cu xó hi ng thi. Hai ụng ó ch ra hn ch v mõu thun ni ti ca
khoa hc kinh t chớnh tr t sn, vỡ nú khụng nghiờn cu ch t hu.
Cỏc ụng bỏc b quan nim coi tụn giỏo l nguyờn nhõn ca tha húa, do vy cỏc
ụng ũi hi phi bin phờ phỏn tụn giỏo thnh phờ phỏn chớnh tr. Nh vy, ch
ngha xó hi khoa hc tr thnh hc thuyt v iu kin gii phúng giai cp vụ sn.
Ba l: Do coi ni dung ca ch ngha xó hi khoa hc l hc thuyt v iu kin
gii phúng giai cp vụ sn, nờn Mỏc v nghen v Lờnin ó nhn mnh rng, xoỏ
b ch t hu l yờu cu ch yu ca nhng ngi vụ sn. Song, úi vi nc
c na phong kin, lm c iu ú thỡ nhim v trớc tiờn l lm cỏch
mng t sn nhm to ra c s cho ch ngha t bn phỏt trin - tin ca cuc
cỏch mng xó hi ch ngha.
Bn l: Trờn c s phõn tớch ch ngha t bn, Mỏc v nghen v Lờnin ó
vch ra nhng c trng ca xó hi tng lai: Lc lng sn xut phỏt trin cao;
xoỏ b ch t hu v t liu sn xut v thit lp ch s hu cụng cng v t
liu sn xut; th tiờu ch ngi búc lt ngi; xoỏ b nhng i khỏng giai
cp v nhng phõn bit giai cp; t chc sn xut mt cỏch cú ý thc v cú k
hoch; xoỏ b s i lp gia thnh th v nụng thụn; xoỏ b cỏc quan h hng húa
v quan h giỏ tr; s phỏt trin t do v ton din ca con ngi,
Học viên: Đoàn Đại Cơng
13
Tiểu luận triết học - Triết 4 - Chuyên ngành LSVN
Chng III
NHNG C TRNG C BN CA CH NGHA X HI QUA PHC
THO CA MC V NGGEN V Lấ NIN
Ch ngha xó hi c cỏc nh kinh in ca ch ngha Mỏc - Lờnin xem xột
vi hai t cỏch: t cỏch l hc thuyt khoa hc v t cỏch l mt ch xó hi.
Ch ngha xó hi vi t cỏch l mt hc thuyt khoa hc cú mt quỏ trỡnh hỡnh
thnh nh ó c trỡnh by trờn. õy, ch tp trung tỡm hiu nhng c trng
c bn ca ch ngha xó hi vi t cỏch l mt ch xó hi qua phỏc tho ca
Mỏc, nghen v Lờnin.
Tuy nhiờn, theo Mỏc v nghen khi gi ch ngha xó hi l ch ngha cng sn
thỡ khụng c quờn mt iu rng ú cha phi l ch ngha cng sn phỏt trin
trờn nhng c s ca chớnh nú, cha phi l ch ngha cng sn hon ton. Trỏi li,
ch ngha xó hi ch l giai on u hay giai on thp ca xó hi cng sn ch
ngha. Mỏc vit:''Cỏi xó hi m chỳng ta núi õy khụng phi l mt xó hi cng
sn ch ngha ó phỏt trin trờn nhng c s ca chớnh nú, m trỏi li l mt xó hi
cng sn ch ngha va thoỏt thai t xó hi t bn ch ngha, do ú l mt xó hi,
v mi phng din - kinh t, o c, tinh thn - cũn mng nhng du vt ca xó
hi c m ó lt lũng ra''. nghen cho rng:'' Cỏi m ngi ta gi l ''xó hi xó
hi ch ngha'' khụng phi l mt xó hi hon chnh ngay mt lỳc, m cng nh
mi ch xó hi khỏc, nú cn phi c xem xột trong s bin i v ci to
thng xuyờn''. c trng ca ch ngha xó hi :
1. C s vt cht ca ch ngha xó hi l nn i cụng nghip c khớ.
Nn i cụng nghip c khớ l c s vt cht - k thut ca ch ngha t bn.
Mỏc v nghen cho rng ch ngha xó hi l xó hi phỏt trin cao hn ch ngha
t bn, vỡ vy, c s vt cht - k thut ca ch ngha xó hi phi l nn i cụng
nghip c khớ cú kh nng m rng sn xut mt cỏch vụ hn.
Mt khỏc, theo Mỏc v nghen, bn thõn nn i cụng nghip hin i khụng
dung hp vi ch t h t bn ch ngha; nú ũi hi phi th tiờu ch t hu
t bn ch ngha, thit lp ch cụng hu v t liu sn xut.
2. Ch ngha xó hi xoỏ b ch t hu t bn ch ngha, thit lp ch
cụng hu v t liu sn xut.
Mỏc v nghen quan nim rng mi cuc cỏch mng xó hi nhm lt ch
c v thit lp ch xó hi mi bao gi cng phi ''a vn ch s hu lờn
hng u, coi ú l vn c bn ca phong tro, khụng k l nú ó cú th phỏt
trin n trỡnh no.Vỡ vy, theo cỏc ụng, th tiờu ch t hu l mt cỏch núi
vn tt nht v tng quỏt nht v vic ci to ton b ch xó hi. Xut phỏt t
quan nim nh vy, cỏc ụng ó i n kt lun rng nhng ngi cng sn hon
ton ỳng khi ra vic th tiờu ch dd t hu thnh yờu cu ch yu ca mỡnh,
rng nhng ngi cng sn cú th túm tt lý lun ca mỡnh thnh mt lun im
duy nht l:xoỏ b ch t hu.
Học viên: Đoàn Đại Cơng
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét