www.kilobooks.com – Thư viện điện tử trực tuyến Việt Nam
Khi vượt khỏi kinh tế nửa tự nhiên (nửa tự cung tự cấp) người nông
dân bắt đầu cảm thấy rõ sự cần thiết của tín dụng, Kỹ thuật và công nghệ
tiến bộ. Nhưng mặt khá, các quá trình thuần tuý sinh học (trong trồng trọt
cũng như trong chăn nuôi) lại đòi hỏi một sự chăm sóc của từng cá nhân và
điều đó lại hạn chế sự phát triển theo chiều rộng của doanh nghiệp nông
dân.
Mỗi ngành có một giới hạn tối ưu cần thiết. Khi giới hạn tối ưu vượt
quá khuôn khổ kinh tế của gia đình nông dân, lúc đó, nông dân tìm cách
hợp tác với nhau để đạt giới hạn tối ưu mới, bằng cách đó là chuyển dần
lên sản xuất lớn. Nói cách khác, do không có khả năng tập trung vô hạn
theo chiều sâu như trong công nghiệp nên sản xuất nông nghiệp chủ có thể
tập trung theo chiều rộng từ quá trình này đến quá trình khác. Như vậy
người nông khi làm chủ và người lao động sẽ đi tới chỗ liên kết các quá
trình và các ngành "tách rời nhau" cùng nhau mua sắm tư liệu sản xuất,
thành lập các nhóm sử dụng máy móc và tiêu thụ sản phẩm, cải tạo đất đai.
Và bằng cách đó mà thay đổi cách kinh doanh của mình.
- Tư tưởng của Frank Elliss:
Kinh tế hộ nông dân là sản xuất của các hộ gia đình nông nghiệp, có
quyền sinh sống trên các mảnh đất đai, sử dụng chủ yếu sức lao động của
gia đình. Sản xuất của họ thường nằm trong hệ thống sản xuất lớn hơn và
tham gia ở mức độ không hoàn hảo và hoạt động của thị trường.
- Quan điểm của Liên Hợp Quốc:
+ Về phương diện thống kê:
Liên hợp quốc cho rằng: Hộ là những người cùng sống chung dưới
một mái nhà, cùng ăn chung và có cùng một ngân quỹ.
+ Về phương diện sản xuất:
Liên hợp quốc cho rằng: Kinh tế hộ là một hình thức tổ chức cơ sở
của nền sản xuất hàng hoá. Nó hoạt động sản xuất kinh doanh theo hộ gia
đình, có một hoặc một số người lao động tự đầu tư khả năng về vốn để
Tài liệu được tải từ website http://kilobooks.com
5
www.kilobooks.com – Thư viện điện tử trực tuyến Việt Nam
trang bị tư liệu sản xuất, sản xuất ra sản phẩm hoặc dịch vụ theo yêu cầu
sản phẩm cho sự sinh tồn của họ trên thị trường.
Mỗi tư tưởng, mỗi quan điểm cho ta một cách nhận thức tổng quát
về kinh tế hộ nông dân hoặc kinh tế hộ nông dân trên một mặt nào đó. Tuy
vậy, chúng ta có thể hiểu:
Kinh tế hộ nông dân là tế bào kinh tế - xã hội được hình thành trên
cơ sở các mối quan hệ: hôn nhân, huyết thống, phong tục, tâm linh, tâm lý,
đạo đức. Là hình thức tổ chức kinh tế cơ sở của nông dân và nông thôn.
Kinh tế hộ nông dân đã tồn tại từ rất lâu ở các nước nông nghiệp, tự chủ
trong sản xuất - kinh doanh nông nghiệp, là pháp nhân kinh tế, bình đẳng
trước pháp luật và là chủ thể nền kinh tế thị trường.
Từ những tư tưởng, những quan điểm, khái niệm và những đặc điểm
của kinh tế hộ nông dân như đã nêu ở trên chúng ta có thể rút ra được bản
chất của kinh tế hộ nông dân thể hiện ở những khía cạnh sau:
+ Kinh tế hộ nông dân là đơn vị kinh tế, trong đó các thành viên hoạt
động và làm việc một cách tự chủ, tự nguyện vì lợi ích của bản thân, của
gia đình và của toàn xã hội.
+ Kinh tế hộ nông dân là loại hình kinh tế thích ghi nhất với đặc
điểm của sản xuất nông nghiệp, nơi mà các cây trồng, vật nuôi đòi hỏi quan
tâm sát sao, sự chăm sóc đúng lúc của con người. Đất đai và các tư liệu sản
xuất khcs đòi hỏi một sự bảo quản và bồi dưỡng hợp lý từ người sử dụng,
một yêu cầu mà không hình thức sản xuất nào khác đáp ứng được.
+ Kinh tế hộ nông dân là loại hình kinh tế phổ biến mang tính chất
đặc thù ở mỗi vùng, mỗi khu vực và mỗi nước trên thế giới.
Kinh tế hộ nông dân là đơn vị kinh tế cơ sở sản xuất, vừa tiêu dùng
(mà người ta thường gọi tự cấp tự túc) sản phẩm mà hộ làm ra có thể được
tiêu dùng luôn với vai trò là tư liệu sản xuất hoặc sản phẩm tiêu dùng.
Tài liệu được tải từ website http://kilobooks.com
6
www.kilobooks.com – Thư viện điện tử trực tuyến Việt Nam
+ Cũng như những thành phần kinh tế khác, kinh tế hộ nông dân phải
vận dụng tổng hợp các quy luật tự nhiên và quy luật khách quan trong quá
trình tồn tại và phát triển của mình.
+ Kinh tế hộ nông dân không những giải quyết tốt các mục tiêu của
hộ nông dân mà còn giải quyết tốt vấn đề môi trường sinh thái và vấn đề
xây dựng nông thôn mới.
II. VAI TRÒ ĐẶC ĐIỂM CỦA KINH TẾ HỘ NÔNG DÂN ĐỐI
VỚI NỀN KINH TẾ QUỐC DÂN
1. Vai trò của kinh tế hộ nông dân.
Kinh tế hộ nông dân là một trong những thành phần cấu tạo lên nền
kinh tế quốcdân của mỗi nước, nó không chỉ tự phát triển, tự ảnh hưởng mà
còn ảnh hưởng tới và chịu sự ảnh hưởng tác động của tất cả các thành phần
kinh tế khác. Sự tồn tại và phát triển của kinh tế hộ ảnh hưởng sâu sắc tới
đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của mọi tầng lớp dân cư trong xã hội.
Trong các học thuết, các quan điểm của mình, các nhà kinh tế, các
nhà chính trị đã phần nào nêu lên những chứng kiến của mình về vai trò
của kinh tế hộ. Trong bấykỳ thời đại nào, bất kỳ thời điẻm lịch sử nào kinh
tế hộ nông dân vẫn luôn đóng vai trò quan trọng.
- Cung cấp lượng lương thực, thực phẩm chủ yếu phục vụ cho đời
sống và nhu cầu của con người:
Hàng năm trên toàn thế giới, với sự ổn định khoảng 300 triệu hộ
nông dân đã đóng góp, giữ vai trò là lực lượng chủ đạo trong nền nông
nghiệp toàn cầu. Sản xuất ra khoảng trên 2000 triệu tấn lương thực; trên
200 triệu tấn hạn có dầu và khoảng 1000 triệu tấn thịt, sữa, trứng,; hàng tỷ
ra, quả cung cấp cho gần 6 tỷ người.
Ở Mỹ, chỉ với khoảng 65% đất nông nghiệp, kinh tế hộ nông dân đã
tạo ra một lượng nông sản chiếm khoảng 70% giá trị sản phẩm nông
nghiệp, 50% sản lượng ngô toàn thế giới.
Tài liệu được tải từ website http://kilobooks.com
7
www.kilobooks.com – Thư viện điện tử trực tuyến Việt Nam
Ở Nhật Bản, kinh tế hộ nông dân đã sản xuất ra một khối lượng sản
phẩm đủ cung cấp cho nhu cầu của cả nước với khối lượng: 100% nhu cầu
về gạo; 81 nhu cầu về thịt; 98% nhu cầu về trứng; 90% nhu cầu về rau,
quả…
Ở Việt Nam chúng ta với trên 10 triệu hộ nông dân, hàng năm đã tạo
ra một khối lượng nông sản thực phẩm cực lớn với sự tiến bộ vượt bậc,
theo thống kê năm 2000 thì khối lượng sản phẩm của toàn ngành nông
nghiệp là: 35,36 triệu tấn lương thực quy thóc, xuất khẩu đạt 3,6 triệu tấn
gạo, đã trồng được 717 nghìn ha ngô, sản lượng xuất khẩu các phê đạt 694
nghìn tấn, cao su đạt 280 nghìn tấn, sản lượng thịt trứng liên tục tăng với
tốc độ cao, chúng ta không những đảm bảo nhu cầu lương thực, thực phẩm
cho nhân dân cả nước mà còn vươn lên trở thành một trong những nước
xuất khẩu nông sản lớn nhất trên thế giới.
- Hình thành đơn vị tích tụ vốn của xã hội.
Kinh tế hộ nông dân với đặc điểm là đơn vị sản xuất cơ sở và tự chủ
đã đóng vai trò là đơn vị tích tụ vốn của xã hội , cùng với các đơn vị trong
các thành phần kinh tế khác tạo lên một tổng thể các nguồn vốn phục vụ
cho nhu cầu về vốn của toàn xã hội.
Nguồn vốn mà các hộ nông dân tích tụ được là cơ sở cho việc
chuyển từ kinh tế tự túc tự cấp sang kinh tế hàng hoá với hiệu quả cao
mang lại. Kết quả ấy sẽ tạo điều kiện cho việc chuyển dịch cơ cấu ngành
nghề trong nông nghiệp, góp phần tích cực và to lớn vào sự nghiệp công
nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn.
Trong quá trình sản xuất kinh doanh của mình, kinh tế hộ nông dân
vừa là đơn vị tích tụ vốn, vừa đóng vai trò là đơn vị giải ngân nguồn vốn đó
vào việc tái sản xuất hoặc mở rộng ngành nghề, tạo nguồn đầu tư vào các
ngành khác.
- Tạo công ăn việc làm cho người lao động.
Tài liệu được tải từ website http://kilobooks.com
8
www.kilobooks.com – Thư viện điện tử trực tuyến Việt Nam
Trong quá trình sản xuất, kinh tế hộ nông dân cần sử dụng nhiều lao
động với số ngày công rất cao. Tuy nhiên với mỗi dạng hộ khác nhau, ở
mỗi thời điểm và thời kỳ phát triển của hộ khác nhau mà có nhu cầu về lao
động không giống nhau:
Sử dụng lao động gia đình:
Hộ nông dân chủ yếu sử dụng lao động trong gia đình và lao động
trong gia đình cũng là nguồn chủ yếu cung cấp cho nhu cầu của hộ, chúng
ta phải nói rằng đa số lao động trong hộ đều làm việc cho sự phát triển và
mục tiêu sản xuất cũng như quá trình sản xuất của hộ nông dân.
Sử dụng lao động gia đình ngoài độ tuổi lao động.
Hiện nay, một tình trạng khá phổ biến là ở các hộ nông dân, việc sử
dụng lao động ngoài độ tuổi lao động, đó là các trẻ em và người lớn tuổi,
với cách tính cứ hai lao động này bằng một lao động chính đã góp phần
tăng thu nhập cho hộ, giải phóng dần lực lượng lao động chính ra khỏi
nông nghiệp đến một mức hợp lý.
Sử dụng lao động làm thuê:
Việc sử dụng lao động làm thuê rất ít khi xảy ra ở những hộ tự túc tự
cấp, sản xuất nhỏ nhưng lại là việc làm khá phổ biến ở các hộ nông dân sản
xuất hàng hoá và sản xuất lớn. Những hộ nông dân này việc thuê mướn
thêm lao động thường xuyên hoặc vào thời vụ là điều cần thiết với tiền
công hợp lý đã tạo ra một số lượng công ăn việc làm khá lớn cho những lao
động dư thừa ở nông thôn hiện nay.
Kinh tế hộ nông dân, trong quá trình sản xuất và phát triển của mình
cần rất nhiều ngày công lao động. Thực tế đã chứng minh qua những năm
vừa qua, kinh tế hộ nông dân đã giải quyết cho hàng triệu lao động ở nông
thôn nước ta, góp phần quan trọng vào công cuộc giải quyết công ăn việc
làm cho người lao động.
- Thực hiện phân công lao động theo đơn vị kinh tế hộ nông dân.
Tài liệu được tải từ website http://kilobooks.com
9
www.kilobooks.com – Thư viện điện tử trực tuyến Việt Nam
Cùng với quá trình phát triển của mình kinh tế hộ nông dân ngày
càng có điều kiện để tích luỹ tái sản xuất theo cả chiều rộng và chiều sâu,
khoa học kỹ thuật và công nghệ cũng như máy móc được áp dụng và sử
dụng vào sản xuất ngày càng được nâng lên rõ rệt thêm vào đó là sự phù
hợp trong cơ chế và các chính sách của nhà nước sẽ giúp cho sản xuất ngày
càng số phát triển lao động phục vụ cho nhu cầu của kinh tế hộ về nông
nghiệp ngày càng giảm, sẽ dẫn đến tình trạng dư thừa lao động trong nông
nghiệp. Số lao động dư thừa này với trình độ ngày càng được nâng lên sẽ
chuyển dịch sang làm việc tại các ngành, nghề khác, nhất là các ngành
nghề truyền thống sẽ ngày càng phát triển.
Tất cả những điều này sẽ dẫn tới diện tích đất nông nghiệp trên đầu
người sẽ tăng, năng suất lao động tăng và hiệu quả sản xuất của một lao
động sẽ không ngừng được nâng lên.
- Đổi mới kỹ thuật sản xuất.
Sự tồn tại và phát triển của kinh tế hộ nông dân với tư cách là một
thành phần kinh tế tồn tại và luôn đổi mới cùng với quá trình đổi mới, phát
triển của nền kinh tế nói chung. Kinh tế hộ nông dân chịu sự ảnh hưởng tác
động của các thành phần kinh tế khác, của nhiều yếu tố khác. Qua quá
trình hoạt động, nó luôn phát triển hướng tới hoàn thiện mình, và đổi mới
về kỹ thuật sản xuất chỉ là một mặt đổi mới của nó. Sự đổi mới về kỹ thuật
sản xuất có được là do các nguyên nhân tác động sau đây:
+ Người nông dân với kinh nghiệm sản xuất ngày càng làm tốt hơn
công việc của mình, phát hiện những khó khăn cần khắc phục và những
thuận lợi cần khai thác phát huy.
+ Cùng với quá trình phát triển của mình, việc đầu tư cho đổi mới
trang thiết bị sản xuất là điều tất yếu mà việc học hỏi khoa học kỹ thuật
mới là việc làm thực sự cần thiết.
Tài liệu được tải từ website http://kilobooks.com
10
www.kilobooks.com – Thư viện điện tử trực tuyến Việt Nam
+ Trong đời sống kinh tế hộ nông dân thì việc lành mạnh, sự ganh
đua với những kết quả đạt được sẽ là động lực, là nhân tố tích cực đầu tư và
học hỏi.
+ Cùng với sự quan tâm về giáo dục của nhà nước, các mạng lưới
khuyến nông ngày càng hoạt động có hiệu quả thì hệ quả là trình độ của
người lao động trong hộ nông dân ngày một tăng lên. Điều này thực sự là
nhân tố tích cực giúp vận dụng tốt những điều kiện vốn có, những tư liệu
sản xuất trong nông hộ được kết hợp có khoa học mang lại hiệu quả kinh tế
cao.
+ Qua thời gian và sự phát triển của nền kinh tế, đầu tư của nhà nước
cho nông nghiệp cũng ngày một tăng, góp phần khai thác tốt những tiềm
năng, ưu thế riêng có của hộ.
Tất cả những điều nói trên kết hợp với nhau một cách hài hoà, khoa
học, kinh nghiệm truyền thống kết hợp với kỹ thuật hiện đại làm cho sản
phẩm sản xuất ngày càng nhiều hơn, chất lượng tốt hơn, giá thành hạ hơn,
lợi nhuận thu được cao hơn. Đó cũng là mục tiêu cho sự tồn tại và phát
triển của kinh tế hộ nông dân.
Tuy nhiên hình thức kinh tế hộ nông dân vẫn là một hình thức hạn
chế, với qui mô nhỏ lẻ sản xuất mang tính tự phát. Sự tiếp nhận trình độ
khoa học kỹ thuật vẫn còn rất thụ động nên hiệu quả sản xuất thấp. Do đó
cần tìm những biện pháp thúc đẩy nâng cao trình độ lao động theo kịp với
sự phát triển khoa học công nghệ, tạo tích luỹ, chuyển các hình thức khác
với khả năng tiếp nhận khoa học công nghệ và kiến thức thị trường cao hơn
như kinh tế trang trại …
Mặt khác vấn đề môi trường và ô nhiễm môi trường ngày nay đang
được toàn thể nhân loại quan tâm cùng giải quyết… Kinh tế hộ nông dân
với sự tràn lan của các loại thuốc bảo vệ thực vật, của phân bón hoá học…
họ sử dụng chưa thật sự đúng theo quy định, sử dụng chưa khoa học và ít
kết hợp với các phương pháp truyền thống gây mất cân đối của qui luâtj tự
Tài liệu được tải từ website http://kilobooks.com
11
www.kilobooks.com – Thư viện điện tử trực tuyến Việt Nam
nhiên như chặt phá rừng làm rẫy, gây hạn hán vùng này ngập lụt vùng kia
đất đai bị xói mòn bạc màu. Do vậy cần phải kịp thời phổ biến sâu rộng về
những tác hại lâu dài trên các phương tiện thông tin đại chúng cho kinh tế
hộ nông dân được biết.
Vai trò của kinh tế hộ nông dân như đã nêu ở trên, chúng ta có thể
khẳng định kinh tế hộ nông dân sẽ tồn tại và luôn là một thành phần kinh tế
quan trọng của mọi quốc gia, sự phát triển của nó không những làm cho đời
sống của người dân ngày càng được nâng cao, các nguồn lực trong sản xuất
nông nghiệp ngày càng được khai thác đầy đủ mà còn có tác dụng to lớn
thúc đẩy sự phát triển của các thành phần, các ngành kinh tế khác.
Đối tượng sản xuất của kinh tế hộ nông dân có đặc điểm riêng biệt
đó là cây trồng và vật nuôi, là những cơ thể sống, chúng sinh trưởng và
phát triển theo những quy luật sinh học nhất định. Là cơ thể sống, vì vậy
chúng rất nhạy cảm với môi trường tự nhiên, mỗi sự thay đổi về thời tiết,
khí hậu, về sự chăm sóc của con người đều có tác động trực tiếp đến quá
trình phát sinh và phát triển của chúng, và tất nhiên là ảnh hưởng đến kết
quả cuối cùng của sản xuất. Do chúng có đặc điểm như vậy nên muốn đạt
được hiệu quả cao nhất thiết phải có sự quan tâm đúng mực, thường xuyên
và thực sự sát sao của con người. Mỗi sự biến đổi, thay đổi nhỏ của những
cơ thể sống này con người đều phải biết, chúng cần phải được chăm sóc
đúng lúc, đúng chỗ, đúng khoa học. Để làm tốt những điều này không một
chủ thể nào khác mà chỉ có hộ nông dân đảm đương nổi. Đặc điểm có đó
chỉ phù hợp với trách nhiệm, chất lượng của lao động gia đình, phù hợp với
kiểu tổ chức sản xuất của kinh tế hộ nông dân.
- Thực tế phát triển kinh tế hộ nông dân đã cho thấy nhiều ưu điểm
mà không một chủ thể nào có được, hơn nữa phát triển kinh tế hộ nông dân
còn giúp phát triển lực lượng sản xuất, tạo công ăn việc làm và giải phóng
lực lượng, năng lực sản xuất ở nông thôn. Đây là việc làm thực sự có ý
nghĩa với bất kỳ một nền kinh tế nào, với bất kỳ một xã hội nào. Việc phát
Tài liệu được tải từ website http://kilobooks.com
12
www.kilobooks.com – Thư viện điện tử trực tuyến Việt Nam
triển lực lượng sản xuất, tạo công ăn việc làm là điều cần thiết cho sự phát
triển của xã hội, của con người. Năng lực sản xuất ở nông thôn, nhiều khi
còn bị bó buộc, nhưng nay nó đã được giải phóng, được phát huy tác dụng
qua sự phát triển của kinh tế hộ nông dân.
- Phát triển kinh tế hộ nông dân sẽ giúp khai thác hết mọi tiềm năng,
tiềm lực trong nông nghiệp nông thôn. Khai thác sử dụng có hiệu quả
những tư liệu sản xuất như đất đai, công cụ lao động… những yếu tố mà
chỉ có kinh tế hộ mới sử dụng có hiệu quả nhất. Sản xuất của hộ nông dân
mang tính đa dạng, tính thích ứng cao. Sự phân bố của kinh tế hộ mang tính
rộng khắp. Sản phẩm của nông nghiệp mang tính liên tục, không phân chia
thành các bán thành phẩm, không tính toán được kết quả ngay ở mỗi giai
đoạn. Kinh tế hộ nông dân tồn tại và phát triển khắc phục được những khó
khăn tưởng chừng không khắc phục nổi, khai thác được những tiềm năng
mà không một chủ thể nào khác khai thác được.
Thực tế phát triển của mỗi nền kinh tế trong thời gian vừa qua đã
chứng minh sự tồn tại và phát triển của kinh tế hộ nông dân là một tất yếu,
khách quan, phù hợp với quy luật của sản xuất nông nghiệp. Bằng những
luận giải như đã nói trên, chúng ta phải công nhận rằng kinh tế hộ nông dân
có nững ưu điểm mà không chủ thể kinh tế nào có được. Điều này đặc biệt
đúng trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn - nơi mà những tiền đề cho sự
phát triển vẫn còn khiêm tốn, đòi hỏi nhiều công sức đầu tư cũng như cần
có sự quan tâm đúng mức của nhà nước thì sự phát triẻen của hình thức
kinh tế này là một tất yếu.
Nông nghiệp là một trong ba ngành chính cấu thành lên toàn bộ nền
kinh tế quốc dân, tuỳ từng thời kỳ và ở mỗi nước khác nhau nó có vị trí
khong giống nhau, tuy nhiên chúng ta phải nói rằng nông nghiệp luôn đóng
một vai trò quan trọng trong đời sống của nhân dân mỗi nước. Sự phức tạp
của nông nghiệp chỉ phù hợp với một loại hình sản xuất kinh doanh, mà ở
đó mang lại hiệu quả kinh tế cao đó là kinh tế hộ nông dân.
Tài liệu được tải từ website http://kilobooks.com
13
www.kilobooks.com – Thư viện điện tử trực tuyến Việt Nam
Thực tế phát triển nền kinh tế của đất nước chúng ta cũng cho thấy
những điều tương tự. Qua nhiều năm kinh tế hộ nông dân không được
khuyến khích phát triển, thậm chí còn có thời kỳ bị đưa vào đối tượng cần
cải tạo và loại bỏ đã làm cho bức tranh kinh tế nói chung và nông nghiệp
nói riêng thực sự đen tối, đời sống của người nông dân thực sự đã phải trải
qua nhiều khó khăn. Nhận thức được sai lầm này, cùng với hàng loạt sự đổi
mới, trong văn kiện Đại hội VI của Đảng (1986) và trong Hiến pháp của
nước CHXHCN Việt Nam năm 1992, kinh tế hộ nông dân đã được công
nhận và được coi là một thành phần kinh tế còn tồn tại tất yếu, bình đẳng
và lâu dài.
Trong những năm đổi mới vừa qua, nền kinh tế và nông nghiệp nước
ta đã khởi sắc, đạt được những thành tựu to lớn, điều đó có được là có một
sự đóng góp rất lớn của kinh tế hộ nông dân. Điều này một lần nữa khẳng
định sự tồn tại và phát triển của kinh tế hộ nông dân là một tất yếu khách
quan, phù hợp với quy luật của sản xuất nông nghiệp.
2. Đặc điểm của kinh tế nông hộ nông dân
2.1. Hộ nông dân là đơn vị kinh tế tự chủ đang quá độ sang sản
xuất hàng hoá.
Trong kinh tế hộ nông dân, chủ thể sản xuất đồng thời là chủ thể lợi
ích nên đã tạo ra động lực kinh tế thúc đẩy nền nông nghiệp chuyển sang
sản xuất hàng hoá.
Trước đây kinh tế hộ nông dân được quan niệm như là một tàn dư
của chế độ kinh tế cá thể, luôn có nguy cơ phá vỡ và làm xói mòn quan hệ
sản xuất tập thể. Do đó, kinh tế hộ nông dân chỉ được coi là kinh tế phụ.
Kinh tế hộ nông dân sản xuất hàng hoá ở nước ta hiện nay khác về chất so
với kinh tế hộ tiểu nông tự cung tự cấp trước đây. Hiện nay ở nước ta có 3
loại kinh tế hộ nông dân tự chủ:
Tài liệu được tải từ website http://kilobooks.com
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét